Thứ Tư Tuần XXIX Thường Niên 

Hãy sẵn sàng vì chính giờ các con không ngờ thì Con Người sẽ đến

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 12, 39-48)

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con hãy hiểu biết điều này là: Nếu chủ nhà biết giờ nào kẻ trộm đến, ắt sẽ tỉnh thức, không để kẻ trộm đào ngạch khoét vách nhà mình. Các con cũng vậy, hãy sẵn sàng: vì chính giờ các con không ngờ, thì Con Người sẽ đến”. Phêrô thưa Người rằng: “Lạy Thầy, Thầy nói dụ ngôn đó cho chúng con hay là cho mọi người?” Chúa Giêsu đáp: “Vậy các con nghĩ ai là người quản lý trung tín khôn ngoan mà chủ đã đặt coi sóc gia nhân mình, để đến giờ phân phát phần lúa thóc cho họ? Phúc cho đầy tớ đó, khi chủ về, thấy nó đang làm như vậy. Thầy bảo thật các con, chủ sẽ đặt người ấy coi sóc tất cả gia sản mình. Nhưng nếu đầy tớ ấy nghĩ trong lòng rằng: ‘Chủ tôi về muộn’, nên đánh đập tôi trai tớ gái, ăn uống say sưa: chủ người đầy tớ ấy sẽ về vào ngày nó không ngờ, vào giờ nó không biết, và sẽ trừng trị nó, bắt nó cam phận với những kẻ bất trung. Đầy tớ nào đã biết ý chủ mình mà không chuẩn bị sẵn sàng, và không làm theo ý chủ, thì sẽ bị đòn nhiều. Còn người không biết mà làm những điều đáng phạt, thì sẽ bị đòn ít. Hễ ai được ban cho nhiều, thì sẽ bị đòi lại nhiều; và ai được giao phó nhiều, thì sẽ bị đòi lại nhiều hơn”.

HÃY SẴN SÀNG VÌ CHÍNH GIỜ CÁC CON KHÔNG NGỜ THÌ CON NGƯỜI SẼ ĐẾN

Trong cuộc hành trình đức tin của mỗi người Kitô hữu, thái độ tỉnh thức và sẵn sàng luôn là một trong những đề tài then chốt mà Chúa Giêsu không ngừng nhắc nhở các môn đệ, và qua đó, Người cũng nhắn nhủ trực tiếp đến mỗi người chúng ta trong bối cảnh xã hội hôm nay. Đoạn Tin Mừng mà chúng ta vừa nghe vang lên như một hồi chuông cảnh tỉnh, một lời mời gọi khẩn thiết để chúng ta nhìn lại cách sống, cách quản lý thời gian và ân sủng mà Thiên Chúa đã trao ban. Chúa Giêsu bắt đầu bằng một hình ảnh rất đời thường nhưng cũng đầy tính răn đe: hình ảnh kẻ trộm. Không ai trong chúng ta biết trước được kẻ trộm sẽ viếng thăm nhà mình lúc nào, bởi đặc tính của kẻ trộm là hành động trong bóng tối, bất ngờ và không báo trước. Nếu chủ nhà biết trước, chắc chắn ông ta sẽ canh phòng cẩn mật, sẽ không để cho tài sản của mình bị thất thoát. Chúa Giêsu mượn hình ảnh này không phải để ví Thiên Chúa như một kẻ ác tâm muốn tước đoạt niềm vui của con người, nhưng để nhấn mạnh đến yếu tố “bất ngờ” của ngày Chúa đến, của ngày cánh chung, hay gần gũi hơn là ngày mà mỗi người chúng ta phải nhắm mắt lìa đời. Sự so sánh này làm nổi bật tính chất cấp bách của việc chuẩn bị linh hồn. Chúng ta thường có khuynh hướng trì hoãn, nghĩ rằng mình còn nhiều thời gian, còn trẻ, còn khỏe, và cái chết hay ngày phán xét là một điều gì đó xa vời, thuộc về tương lai mịt mờ. Chính tâm lý chủ quan ấy là liều thuốc độc ru ngủ lương tâm, khiến chúng ta chìm đắm trong những lo toan thế tục mà quên đi cùng đích tối hậu của cuộc đời. Lời Chúa: “Chính giờ các con không ngờ, thì Con Người sẽ đến” là một chân lý không thể chối cãi, bởi lẽ kinh nghiệm thực tế cho thấy cái chết không loại trừ một ai, không phân biệt tuổi tác, địa vị hay giàu nghèo, nó đến như một vị khách không mời mà chúng ta buộc phải tiếp đón.

Khi nghe Chúa Giêsu nói về sự tỉnh thức, thánh Phêrô, với bản tính bộc trực và đại diện cho các tông đồ, đã đặt một câu hỏi rất thực tế: “Lạy Thầy, Thầy nói dụ ngôn đó cho chúng con hay là cho mọi người?”. Câu hỏi này phản ánh tâm lý chung của con người, thường muốn phân định ranh giới trách nhiệm, muốn biết xem mức độ đòi hỏi của Chúa dành cho mình đến đâu so với đám đông dân chúng. Chúa Giêsu không trả lời trực tiếp là “cho các con” hay “cho mọi người”, nhưng Người đưa ra một hình ảnh khác sâu sắc hơn: hình ảnh người quản lý trung tín và khôn ngoan. Qua đó, Chúa Giêsu ngầm khẳng định rằng, lời mời gọi tỉnh thức là dành cho tất cả mọi người, nhưng mức độ đòi hỏi và trách nhiệm sẽ khác nhau tùy theo vai trò và ân sủng mà mỗi người lãnh nhận. Người lãnh đạo, người được trao phó trọng trách trong Giáo hội và xã hội, chính là những “người quản lý” mà Chúa nhắc tới. Phẩm chất đầu tiên của người quản lý mà Chúa mong đợi là sự “trung tín”. Trung tín không chỉ là không gian lận, không biển lận của cải, mà còn là sự kiên định trong việc thi hành ý muốn của chủ nhân ngay cả khi chủ vắng mặt. Một người trung tín làm việc không phải để lấy lòng người khác, không phải làm vì bị giám sát, nhưng làm vì lương tâm và vì lòng yêu mến, kính trọng đối với chủ. Phẩm chất thứ hai là “khôn ngoan”. Sự khôn ngoan theo Kinh Thánh không phải là sự lanh lợi, mánh khóe của người đời để thu vén tư lợi, mà là khả năng biện phân đâu là ý Chúa, đâu là điều tốt đẹp cần phải làm trong thời điểm hiện tại để mưu ích cho gia nhân của chủ. Nhiệm vụ cụ thể của người quản lý được Chúa chỉ rõ: “phân phát phần lúa thóc cho họ đúng giờ”. Đây là hình ảnh tuyệt đẹp về sứ vụ mục tử và sứ vụ của mỗi Kitô hữu trưởng thành: chăm sóc, nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng và cả vật chất cho những người được trao phó cho mình.

Ngược lại với hình ảnh người quản lý trung tín là hình ảnh tên đầy tớ bất trung. Điều gì đã biến một người đầy tớ trở nên tàn ác và sa đọa? Chúa Giêsu chỉ ra nguyên nhân sâu xa nằm ở trong suy nghĩ: “Chủ tôi về muộn”. Chính suy nghĩ rằng ngày phán xét còn xa, chủ nhân còn lâu mới về đã tạo cơ hội cho dục vọng trỗi dậy. Khi con người đánh mất cảm thức về sự hiện diện của Thiên Chúa trong cuộc đời, khi con người quên rằng mình chỉ là người quản lý chứ không phải là ông chủ của sự sống, họ bắt đầu lạm quyền. Tên đầy tớ ấy bắt đầu “đánh đập tôi trai tớ gái” và “ăn uống say sưa”. Đây là hai biểu hiện rõ nét của sự tha hóa: lạm dụng quyền lực để áp bức người khác và buông thả trong những khoái lạc trần tục. Sự vắng mặt của chủ thay vì là cơ hội để chứng tỏ lòng trung thành, lại trở thành cơ hội để hắn thỏa mãn cái tôi ích kỷ. Hắn quên mất rằng quyền hành hắn có là do chủ trao, và lúa thóc hắn giữ là để phân phát chứ không phải để tiêu xài hoang phí. Bài học này cảnh tỉnh chúng ta về nguy cơ lạm quyền và sống hưởng thụ khi chúng ta lãng quên chiều kích cánh chung của đức tin. Nếu chúng ta sống mà không nghĩ đến ngày phải trả lẽ trước mặt Chúa, chúng ta rất dễ rơi vào lối sống vô cảm, chà đạp lên anh em mình để mưu cầu lợi ích cá nhân, và chìm đắm trong những đam mê tội lỗi. Hậu quả dành cho tên đầy tớ bất trung là vô cùng khủng khiếp: chủ sẽ về vào ngày nó không ngờ, vào giờ nó không biết, và hình phạt sẽ là “bị trừng trị”, bị “phân thây” – một kiểu nói diễn tả sự đau đớn tột cùng và sự loại trừ vĩnh viễn khỏi niềm vui của chủ.

Phần cuối của đoạn Tin Mừng, Chúa Giêsu đưa ra nguyên tắc về sự công bằng trong phán xét của Thiên Chúa: sự hiểu biết đi đôi với trách nhiệm. “Đầy tớ nào đã biết ý chủ mình mà không chuẩn bị sẵn sàng… sẽ bị đòn nhiều”. Đây là lời cảnh báo nghiêm khắc dành cho những ai đã được lãnh nhận đức tin, được học hỏi Lời Chúa, được hưởng thụ các bí tích, đặc biệt là các linh mục, tu sĩ và những người giáo dân nòng cốt. Chúng ta không thể vịn vào cớ “tôi yếu đuối” để biện minh cho sự lười biếng và bất trung của mình, bởi vì chúng ta “đã biết ý chủ”. Sự hiểu biết về chân lý làm tăng thêm trách nhiệm luân lý. Tội của người hiểu biết nặng hơn tội của người không biết, vì nó chứa đựng sự phản bội và sự coi thường ân sủng. Ngược lại, “người không biết mà làm những điều đáng phạt, thì sẽ bị đòn ít”. Điều này cho thấy lòng thương xót và sự công minh của Thiên Chúa. Ngài không đòi hỏi người ta cái mà họ không có, Ngài xét xử dựa trên lương tâm và mức độ nhận thức của mỗi người. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là sự ngu dốt là một lợi thế, mà là để khẳng định rằng Thiên Chúa thấu suốt mọi sự và phán xét của Ngài là hoàn toàn chính xác.

Câu kết luận của bài Tin Mừng: “Hễ ai được ban cho nhiều, thì sẽ bị đòi lại nhiều; và ai được giao phó nhiều, thì sẽ bị đòi lại nhiều hơn” là một quy luật thiêng liêng bao trùm lên toàn bộ đời sống Kitô hữu. Mọi sự chúng ta có: sự sống, sức khỏe, tài năng, trí tuệ, đức tin, địa vị… tất cả đều là ân huệ Chúa ban. Không có gì là của riêng chúng ta. Chúng ta chỉ là những người quản lý tài sản của Thiên Chúa. Nếu Chúa ban cho chúng ta trí thông minh, Ngài sẽ đòi hỏi chúng ta dùng trí tuệ ấy để phục vụ chân lý và cộng đồng, chứ không phải để lừa lọc. Nếu Chúa ban cho chúng ta của cải vật chất, Ngài sẽ đòi hỏi chúng ta về lòng bác ái, sẻ chia với người nghèo, chứ không phải để tích trữ làm giàu cho riêng mình. Nếu Chúa ban cho chúng ta chức vụ quyền hành, Ngài sẽ đòi hỏi chúng ta về sự phục vụ khiêm tốn, chứ không phải sự hống hách cửa quyền. Ý thức được điều này, chúng ta sẽ sống khiêm nhường hơn và có trách nhiệm hơn. Thay vì tự mãn về những gì mình có, chúng ta hãy lo sợ và tự hỏi: “Tôi đã sử dụng những nén bạc Chúa trao như thế nào?”. Cuộc đời là một ân huệ nhưng cũng là một trách nhiệm nặng nề. Sự tỉnh thức mà Chúa mời gọi không phải là sự lo âu sợ sệt, nơm nớp lo sợ ngày tận thế, mà là sự tỉnh thức của tình yêu, của lòng mến, luôn muốn làm vui lòng người mình yêu trong mọi giây phút hiện tại. Hãy sống ngày hôm nay như thể là ngày cuối cùng của cuộc đời, hãy làm mỗi việc nhỏ với tình yêu lớn nhất, đó chính là cách “sẵn sàng” tốt nhất để đón chờ Chúa đến. Ước gì khi Chúa đến, dù bất ngờ vào canh hai hay canh ba, Người sẽ thấy chúng ta đang miệt mài trong bổn phận, đang yêu thương và phục vụ, để chúng ta được nghe lời chúc phúc ngọt ngào: “Hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành, hãy vào hưởng niềm vui của chủ ngươi”.

Lm. Anmai, CSsR