Thứ Sáu Tuần XXXII Thường Niên

Ai tìm cách giữ mạng sống mình thì sẽ mất

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Luca (Lc 17, 26-37)

Khi ấy, Đức Giêsu nói với các môn đệ rằng: “Và cũng như thời ông Nô-ê, sự việc đã xảy ra thế nào, thì trong những ngày của Con Người, sự việc cũng sẽ xảy ra như vậy. Thiên hạ ăn uống, cưới vợ lấy chồng, mãi cho đến ngày ông Nô-ê vào tàu, và nạn hồng thủy ập tới, tiêu diệt tất cả. Sự việc cũng xảy ra giống như vậy trong thời ông Lót: thiên hạ ăn uống, mua bán, trồng trọt, xây cất. Nhưng ngày ông Lót ra khỏi Xơ-đôm, thì Thiên Chúa khiến mưa lửa và diêm sinh từ trời đổ xuống tiêu diệt tất cả. Sự việc cũng sẽ xảy ra như thế, ngày Con Người được mặc khải. “Ngày ấy, ai ở trên sân thượng mà đồ đạc ở dưới nhà, thì đừng xuống lấy. Cũng vậy, ai ở ngoài đồng thì đừng quay trở lại. Hãy nhớ vợ ông Lót. Ai tìm cách giữ mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình, thì sẽ bảo tồn được mạng sống. “Thầy nói cho anh em biết: đêm ấy, hai người đang nằm chung một giường, thì một người sẽ được đem đi, còn người kia bị bỏ lại. Hai người đàn bà đang cùng nhau xay bột, thì một người sẽ được đem đi, còn người kia bị bỏ lại. Hai người đàn ông đang ở ngoài đồng, thì một người sẽ được đem đi, còn người kia bị bỏ lại.” Các môn đệ lên tiếng hỏi Đức Giêsu: “Thưa Thầy, ở đâu vậy?” Người nói với các ông: “Xác nằm đâu, diều hâu tụ đó.”

AI TÌM CÁCH GIỮ MẠNG SỐNG MÌNH THÌ SẼ MẤT

Trong hành trình đức tin, có những chân lý nghe qua thật nghịch lý, đi ngược lại hoàn toàn với bản năng sinh tồn tự nhiên của con người. Bản năng của chúng ta là gìn giữ, là tích lũy, là bảo vệ sự an toàn cho bản thân. Chúng ta xây nhà cao cửa rộng để tránh mưa nắng, chúng ta mua bảo hiểm để phòng khi đau ốm, chúng ta làm việc cật lực để có tiền dưỡng già. Tất cả những điều đó đều nhắm đến một mục đích: “giữ mạng sống”. Thế nhưng, trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu lại đưa ra một tuyên bố chấn động, đảo lộn mọi toan tính của nhân loại: “Ai tìm cách giữ mạng sống mình, thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình, thì sẽ bảo tồn được mạng sống”. Lời dạy này không chỉ là một lời khuyên đạo đức, mà là chìa khóa then chốt để mở cánh cửa vào Nước Trời, vào sự sống vĩnh cửu đích thực.

Để hiểu được chiều sâu của lời dạy này, Chúa Giêsu đưa chúng ta trở về với hai biến cố kinh hoàng trong Cựu Ước: nạn hồng thủy thời Nô-ê và mưa lửa thời Lót. Trong cả hai trường hợp, sự hủy diệt ập đến một cách bất ngờ, nhưng không phải là không có báo trước. Sự bất ngờ nằm ở thái độ của con người chứ không nằm ở hành động của Thiên Chúa. Người thời Nô-ê và thời Lót đã sống một cuộc đời hoàn toàn hướng về vật chất: ăn, uống, cưới, gả, mua, bán, trồng trọt, xây cất. Những động từ này diễn tả một sự bám rễ sâu chắc vào thế gian. Họ “giữ mạng sống” mình bằng cách lấp đầy nó bằng những lạc thú và của cải. Họ nghĩ rằng sự an toàn nằm ở những gì họ nắm bắt được trong tay. Nhưng chính khi họ nghĩ mình đang sống đầy đủ nhất, thì cái chết ập đến và cuốn trôi tất cả. Họ mất mạng sống chính vì họ đã cố gắng “giữ” nó theo cách của thế gian mà quên đi Nguồn Sống đích thực là Thiên Chúa.

Cái “mất” ở đây bi đát hơn cái chết thể lý. Đó là sự mất mát linh hồn, mất mát ý nghĩa hiện sinh, và mất mát cơ hội được hiệp thông vĩnh cửu với Thiên Chúa. Khi con người ta quá bận rộn để vun vén cho cái tôi ích kỷ, họ trở nên mù lòa trước những dấu chỉ của thời đại. Họ không thấy chiếc tàu của Nô-ê đang đóng, không nghe lời cảnh báo của Lót. Sự “giữ mạng sống” một cách ích kỷ đã làm cho trái tim họ ra chai đá, đôi tai họ ra điếc lác và đôi mắt họ ra mù lòa. Và hệ quả tất yếu là sự diệt vong. Chúa Giêsu dùng những hình ảnh mạnh mẽ này không phải để đe dọa chúng ta bằng sự sợ hãi, nhưng để đánh thức chúng ta bằng tình yêu và sự thật. Ngài muốn nói rằng: Đừng đầu tư cuộc đời bạn vào những thứ sẽ hư nát. Đừng xây lâu đài trên cát. Đừng bám víu vào những gì bạn không thể mang theo khi lìa đời.

“Ai liều mất mạng sống mình, thì sẽ bảo tồn được mạng sống”. Đây là lời mời gọi của sự phó thác và tin tưởng tuyệt đối. “Liều mất” không có nghĩa là chán đời, là hủy hoại thân xác hay sống buông thả. “Liều mất” theo tinh thần Tin Mừng là dám buông bỏ cái tôi, dám bước ra khỏi vùng an toàn của bản thân để yêu thương, để phục vụ, và để làm chứng cho chân lý. Đó là thái độ của người lính dám xông pha trận mạc vì tổ quốc, là thái độ của người mẹ dám hy sinh sức khỏe vì con cái, và cao cả hơn hết, là thái độ của người môn đệ dám vác thập giá theo Chân Sư. Khi chúng ta dám “mất” thời gian để đến với người cô đơn, chúng ta đang bảo tồn sự sống của tình yêu. Khi chúng ta dám “mất” danh dự để bảo vệ công lý, chúng ta đang bảo tồn sự sống của sự thật. Khi chúng ta dám “mất” những tiện nghi để sống thanh bần, chúng ta đang bảo tồn sự tự do của con cái Chúa. Chính lúc chúng ta dường như trắng tay trước mặt người đời, lại là lúc chúng ta giàu có nhất trước mặt Thiên Chúa.

Bài Tin Mừng còn đưa ra những hình ảnh rất cụ thể về sự dứt khoát cần thiết trong “Ngày của Con Người”: “ai ở trên sân thượng… đừng xuống lấy đồ”, “ai ở ngoài đồng… đừng quay trở lại”. Trong văn hóa Do Thái xưa, mái nhà là nơi cầu nguyện, nghỉ ngơi, tách biệt khỏi sự ồn ào phía dưới. Khi biến cố xảy ra, nếu còn tiếc nuối “đồ đạc ở dưới nhà” mà chạy xuống lấy, người ta sẽ bị chôn vùi cùng với ngôi nhà đó. Sự quay lại, sự tiếc nuối, sự chần chừ chính là cái bẫy chết người. Nó cho thấy tâm hồn người đó vẫn còn nặng trĩu những dính bén vật chất. Sự cứu độ đòi hỏi một thái độ dứt khoát, một sự chọn lựa ưu tiên tuyệt đối cho Thiên Chúa trên hết mọi sự. Chúng ta không thể vừa muốn làm tôi Thiên Chúa, vừa muốn làm tôi tiền của. Chúng ta không thể vừa muốn bay lên cao, vừa muốn buộc chân mình vào tảng đá của tham vọng.

Sự phân rẽ khắc nghiệt “một người được đem đi, người kia bị bỏ lại” diễn ra ngay trong những sinh hoạt thường ngày nhất: hai người nằm chung giường, hai người cùng xay bột. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, Thiên Chúa thấu suốt tâm can. Ngài không xét xử dựa trên tập thể, không dựa trên gia đình hay cộng đoàn, mà Ngài xét xử từng cá nhân. Vợ chồng, cha mẹ con cái có thể rất gần gũi nhau về thể xác, cùng chia sẻ một mái nhà, một công việc, nhưng khoảng cách về tâm linh có thể xa vạn dặm. Một người có thể đang sống giữa trần gian nhưng tâm hồn thuộc về trời cao (“được đem đi”), còn người kia nằm ngay bên cạnh nhưng tâm hồn lại dính chặt vào đất đen (“bị bỏ lại”). Sự “đem đi” hay “bỏ lại” này không phải là một sự tiền định ngẫu nhiên, mà là kết quả của cả một quá trình sống, một chuỗi những chọn lựa từng ngày, từng giờ của mỗi người. Mỗi ngày chúng ta chọn sống cho Chúa hay sống cho mình? Mỗi ngày chúng ta chọn tha thứ hay nuôi hận thù? Mỗi ngày chúng ta chọn chia sẻ hay vơ vét? Chính những chọn lựa nhỏ bé ấy sẽ quyết định chúng ta là ai trong ngày cuối cùng.

Câu kết của bài Tin Mừng: “Xác nằm đâu, diều hâu tụ đó” là một hình ảnh đầy ám ảnh. Trong Cựu Ước, đây có thể là hình ảnh của sự phán xét, sự trừng phạt nơi những kẻ thù của Thiên Chúa bị tiêu diệt. Nhưng trong ánh sáng của Tân Ước, nhiều nhà chú giải nhìn thấy đây là hình ảnh của sự quy tụ cánh chung. “Xác” (hay Thân Mình) là Đức Kitô chịu hiến tế, Đấng đã “mất mạng sống” mình trên Thập Giá để cứu chuộc nhân loại. Và “diều hâu” (những loài chim bay cao, có cái nhìn sắc bén) là hình ảnh các thánh, các tín hữu trung kiên, những người đã dám “liều mất mạng sống” mình vì Tin Mừng. Họ sẽ tụ họp xung quanh Đức Kitô, Đấng là sự sống lại và là sự sống. Chỉ những ai dám chết đi cho con người cũ, chết đi cho tội lỗi, mới có thể tham dự vào sự sống mới của Đức Kitô.

Lời Chúa hôm nay là một lời mời gọi khẩn thiết để chúng ta tái định hướng lại cuộc đời mình. Chúng ta đang tìm cách giữ gìn cái gì? Chúng ta đang sợ mất cái gì? Có phải chúng ta đang quá lo lắng về cơm áo gạo tiền, về địa vị, về sức khỏe thể xác mà xao lãng việc chăm sóc linh hồn? Hãy nhớ rằng, tất cả những gì chúng ta cố gắng nắm giữ ở đời này, cuối cùng cũng sẽ tuột khỏi tay chúng ta trong giờ chết. Chỉ có những gì chúng ta đã cho đi, những gì chúng ta đã hy sinh vì tình yêu Chúa và tha nhân, mới là những gì còn lại vĩnh viễn. Đó chính là cách duy nhất để “bảo tồn mạng sống”.

Xin Chúa cho chúng ta ơn khôn ngoan để nhận ra đâu là giá trị đích thực. Xin cho chúng ta ơn can đảm để dám “liều mất” những lợi lộc trần gian, để chọn lấy phần tốt nhất là chính Chúa. Để rồi, dù ngày của Con Người đến bất chợt như kẻ trộm, hay đến trong vinh quang rực rỡ, chúng ta vẫn bình tâm, ngẩng cao đầu vì biết rằng mình đã không bám víu vào những gì hư nát, mà đã đặt trọn niềm tin vào Đấng hằng sống.

Lm. Anmai, CSsR