Thứ Sáu Tuần XXXI Thường Niên

KHÔN NGOAN LO LIỆU CHO TƯƠNG LAI VĨNH CỬU

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 16, 1-8)

Khi ấy, Đức Giêsu nói với các môn đệ rằng: “Một nhà phú hộ kia có một người quản gia. Người ta tố cáo với ông là anh này đã phung phí của cải nhà ông. Ông mới gọi anh ta đến mà bảo: ‘Tôi nghe người ta nói gì về anh đó? Công việc quản lý của anh, anh tính sổ đi, vì từ nay anh không được làm quản gia nữa!’ Người quản gia liền nghĩ bụng: ‘Mình sẽ làm gì đây? Vì ông chủ đã cất chức quản gia của mình rồi. Cuốc đất thì không nổi, ăn mày thì hổ ngươi. Mình biết phải làm gì rồi, để sau khi mất chức quản gia, sẽ có người đón rước mình về nhà họ!’

Anh ta liền cho gọi từng con nợ của chủ đến, và hỏi người thứ nhất: ‘Bác nợ chủ tôi bao nhiêu vậy?’ Người ấy đáp: ‘Một trăm thùng dầu.’ Anh ta bảo: ‘Bác cầm lấy biên lai của bác đây, ngồi xuống mau, viết năm mươi thôi.’ Rồi anh ta hỏi người khác: ‘Còn bác, bác nợ bao nhiêu vậy?’ Người ấy đáp: ‘Một ngàn giạ lúa.’ Anh ta bảo: ‘Bác cầm lấy biên lai của bác đây, viết lại tám trăm thôi.’

Và ông chủ khen tên quản gia bất lương đó đã hành động khôn khéo. Quả thế, con cái đời này khi đối xử với đồng loại thì khôn khéo hơn con cái ánh sáng.”

KHÔN NGOAN LO LIỆU CHO TƯƠNG LAI VĨNH CỬU

Dụ ngôn về người quản gia bất lương mà chúng ta vừa nghe trong bài Tin Mừng hôm nay là một trong những dụ ngôn gây tranh cãi và khó hiểu nhất của Chúa Giêsu, bởi lẽ thoạt nhìn, dường như Chúa đang khen ngợi một kẻ gian lận, một người đã phản bội lòng tin của chủ mình để trục lợi cá nhân. Thế nhưng, khi đi sâu vào chiêm niệm và tách lớp những hình ảnh dụ ngôn, chúng ta sẽ thấy Chúa Giêsu không hề ca ngợi sự gian dối hay hành vi trộm cắp của anh ta, mà Ngài đang khen ngợi sự khôn khéo, sự nhanh nhạy và thái độ dứt khoát của anh ta trong việc lo liệu cho tương lai của mình khi đối diện với khủng hoảng. Đây là một bài học sâu sắc về sự khôn ngoan mà những người con cái sự sáng, tức là những Kitô hữu chúng ta, cần phải học hỏi để lo cho phần rỗi linh hồn mình, cũng mãnh liệt như cách người đời lo cho cuộc sống vật chất vậy.

Câu chuyện bắt đầu với một cuộc khủng hoảng. Người quản gia bị tố cáo phung phí tài sản và đối diện với việc bị sa thải, bị tước đi quyền hành và sinh kế. Trong giây phút đối mặt với sự thật phũ phàng rằng mình sắp mất tất cả, anh ta không chìm vào tuyệt vọng, không than khóc hay buông xuôi, mà lập tức suy tính. Anh ta tự vấn: “Mình sẽ làm gì đây?”. Câu hỏi này cho thấy một sự thức tỉnh. Anh ta nhận ra giới hạn của bản thân: “Cuốc đất thì không nổi, ăn mày thì hổ ngươi”. Anh ta biết mình không có sức khỏe để làm lao động chân tay nặng nhọc, cũng không đủ sự hạ mình để đi xin ăn. Nhận thức rõ về tình cảnh bi đát và những giới hạn của chính mình là bước đầu tiên của sự khôn ngoan. Ngay lập tức, anh ta tìm ra một giải pháp. Dù giải pháp đó về mặt đạo đức là sai trái khi tiếp tục làm thiệt hại tài sản của chủ để mua chuộc lòng người, nhưng về mặt chiến lược cho sự sống còn của cá nhân anh ta, đó là một nước đi sắc sảo. Anh ta dùng chút quyền hành còn sót lại trong những giây phút cuối cùng để tạo ra ân nghĩa, để biến những con nợ của chủ thành ân nhân của mình. Anh ta giảm nợ cho họ, một hành động khiến họ mang ơn anh ta sâu sắc, để khi anh ta bị đuổi ra đường, họ sẽ vì cái ơn đó mà đón rước anh ta.

Chúa Giêsu kết luận: “Ông chủ khen tên quản gia bất lương đó đã hành động khôn khéo”. Sự khen ngợi ở đây nằm ở chữ “khôn khéo”. Anh ta đã biết nhìn xa trông rộng. Anh ta biết rằng tiền bạc, quyền lực hiện tại (chức quản gia) sắp tuột khỏi tay, nên anh ta đã nhanh chóng chuyển đổi cái “sắp mất” ấy thành cái “còn lại”, đó là tình nghĩa con người, là sự đảm bảo cho tương lai. Chúa Giêsu dùng hình ảnh này để cảnh tỉnh chúng ta: “Con cái đời này khi đối xử với đồng loại thì khôn khéo hơn con cái ánh sáng”. Tại sao Chúa lại so sánh đau lòng như vậy? Bởi vì chúng ta thấy rõ, trong cuộc sống trần thế, con người ta lo toan, tính toán, đổ mồ hôi sôi nước mắt, thậm chí dùng mọi thủ đoạn để kiếm tiền, để thăng tiến, để bảo đảm cho tuổi già, để mua bảo hiểm, để đầu tư sinh lời. Họ thức khuya dậy sớm, họ học hỏi không ngừng, họ tận dụng mọi cơ hội nhỏ nhất để đạt được mục đích trần thế. Sự nỗ lực, sự tập trung và sự khôn ngoan của họ dành cho những thứ chóng qua thật đáng kinh ngạc.

Trong khi đó, chúng ta, những người tự nhận là con cái sự sáng, những người tin vào sự sống đời đời, tin vào Thiên Đàng và Hỏa Ngục, chúng ta lại thường tỏ ra thờ ơ, lười biếng và thiếu lo xa cho linh hồn mình. Chúng ta biết rằng cuộc sống này là tạm bợ, rằng cái chết có thể đến bất cứ lúc nào như việc ông chủ bất ngờ đòi tính sổ, nhưng chúng ta lại sống như thể mình sẽ sống mãi ở trần gian. Chúng ta ít khi tự hỏi: “Nếu đêm nay Chúa gọi mình về, mình sẽ ra sao? Mình có gì trong tay để trình diện Chúa?”. Người quản gia trong dụ ngôn biết dùng tiền bạc của chủ (vốn không phải của anh ta) để mua lấy bạn bè. Chúa Giêsu muốn chúng ta hiểu rằng: Tất cả tài sản, sức khỏe, thời gian, trí tuệ mà chúng ta đang có ở đời này thực chất không phải là của chúng ta, mà là của Thiên Chúa trao cho chúng ta quản lý. Chúng ta chỉ là những người quản gia. Và một ngày nào đó, chắc chắn chúng ta sẽ bị “cất chức”, tức là phải chết và bỏ lại tất cả. Vậy thì sự khôn ngoan thật sự là gì? Đó là hãy bắt chước sự nhanh nhạy của người quản gia kia: Hãy dùng những thứ “của cải bất chính” – tức là của cải trần gian, thứ tiền bạc dễ làm con người hư hỏng, thứ vật chất chắc chắn sẽ bị bỏ lại – để “mua” lấy bạn bè trên Nước Trời.

“Mua” ở đây chính là việc chia sẻ, là bố thí, là bác ái. Khi chúng ta dùng tiền bạc để giúp đỡ người nghèo, xoa dịu nỗi đau của bệnh nhân, nâng đỡ những người cô thế, chúng ta đang biến những đồng tiền vô tri, thậm chí là những đồng tiền có thể gây cám dỗ, trở thành công phúc thiêng liêng. Những người nghèo khổ mà chúng ta giúp đỡ hôm nay, theo lời Chúa dạy, chính là những người bạn sẽ đón rước chúng ta vào “nhà vĩnh cửu” khi chúng ta nhắm mắt xuôi tay. Đó là sự chuyển đổi giá trị tài tình nhất: chuyển cái hữu hạn thành cái vô hạn, chuyển vật chất thành ân sủng. Thật đáng buồn nếu chúng ta dành cả đời để tích cóp những con số trong tài khoản ngân hàng, xây những ngôi nhà lộng lẫy, nhưng lại để linh hồn mình nghèo nàn và trần trụi trước mặt Chúa. Sự khôn ngoan của con cái sự sáng đòi hỏi chúng ta phải có một cái nhìn xuyên thấu qua màn sương mù của vật chất để thấy giá trị vĩnh hằng.

Hơn nữa, bài Tin Mừng còn mời gọi chúng ta suy ngẫm về sự cấp bách. Người quản gia hành động “liền”, “ngồi xuống mau”, “viết lại ngay”. Anh ta không chần chừ vì biết thời gian không còn nhiều. Cũng vậy, cơ hội để làm việc thiện, cơ hội để sám hối, cơ hội để tích trữ kho tàng trên trời không kéo dài mãi mãi. Mỗi ngày trôi qua là quỹ thời gian của chúng ta ngắn lại. Sự chần chừ trong đời sống tâm linh là một sự dại dột chết người. Chúng ta thường hẹn “để mai hãy tính”, “để già rồi hãy đi lễ thường xuyên”, “để khi nào rảnh sẽ làm việc bác ái”. Nhưng Chúa nói: “Hãy tỉnh thức”. Sự khôn ngoan là hành động ngay bây giờ, tận dụng từng phút giây hiện tại, từng khả năng nhỏ bé, từng đồng tiền mình đang có quyền quản lý để đầu tư cho Nước Trời. Đừng để đến lúc nghe tiếng phán: “Anh tính sổ đi”, lúc đó mới hối hả lo toan thì đã quá muộn màng. “Cuốc đất không nổi, ăn mày thì hổ ngươi”, lúc đó linh hồn không còn khả năng lập công nữa, và cũng không thể van xin lòng thương xót được nữa vì thời gian của lòng thương xót đã khép lại, nhường chỗ cho sự công thẳng.

Vậy nên, bài học cho chúng ta hôm nay không phải là học theo thói gian tham, mà là học lấy cái “tinh thần” quyết liệt của người đời trong việc lo cho lợi ích bản thân, nhưng áp dụng nó vào việc lo cho lợi ích linh hồn. Hãy nhìn xem người đời họ lo cho một chuyến du lịch kỹ lưỡng thế nào, họ lo cho một đám cưới sang trọng ra sao, thì chúng ta hãy lo cho chuyến đi về nhà Cha và tiệc cưới Nước Trời kỹ lưỡng và sang trọng gấp bội phần như vậy. Hãy là những người quản gia trung tín và khôn ngoan, biết dùng những gì Chúa trao phó tạm thời ở đời này – là tiền bạc, là sức khỏe, là địa vị – để gieo trồng tình yêu thương. Chính tình yêu thương ấy là tấm vé thông hành, là biên lai đã được xóa nợ, để chúng ta hiên ngang bước vào Nước Trời. Đừng để mình trở thành những kẻ dại khờ, ôm giữ khư khư những gì sẽ mục nát, để rồi mất trắng phần gia nghiệp vĩnh cửu. Xin Chúa ban cho chúng ta sự khôn ngoan của Thần Khí, để biết biện phân đâu là giá trị đích thực, và có đủ can đảm, đủ nhanh nhạy để đầu tư cuộc đời mình vào Ngân Hàng Nước Trời, nơi mối mọt không thể đục khoét và trộm cắp không thể lấy mất.

Lm. Anmai, CSsR