Thứ BaTuần XXXI Thường Niên

Thánh Mác-ti-nô Po-rét, tu sĩ (Lễ nhớ tự do)

HẠNH PHÚC THAY KẺ ĐƯỢC DỰ TIỆC TRONG NƯỚC THIÊN CHÚA

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Luca (Lc 14, 15-24)

Khi ấy, một người đồng bàn thưa cùng Chúa Giêsu rằng: “Hạnh phúc thay kẻ được dự tiệc trong Nước Thiên Chúa”. Chúa Giêsu phán cùng người ấy rằng: “Có một người kia dọn tiệc linh đình, và đã mời nhiều thực khách. Tới giờ dự tiệc, ông sai đầy tớ đi báo cho những kẻ được mời để họ đến, vì mọi sự đã sẵn sàng rồi. Nhưng mọi người đồng thanh bắt đầu xin kiếu. Người thứ nhất nói: ‘Tôi mới tậu một thửa ruộng, tôi cần phải đi xem đất, xin ông cáo lỗi cho tôi’. Người khác nói: ‘Tôi mới mua năm cặp bò, tôi phải đi thử, xin ông cáo lỗi cho tôi’. Người khác nữa nói: ‘Tôi mới cưới vợ, bởi đó tôi không thể đến được’.

Người đầy tớ trở về thuật lại những sự việc ấy cho chủ mình. Bấy giờ chủ nhà liền nổi giận, bảo người đầy tớ rằng: ‘Hãy ra ngay các ngã đường và các lối xóm, dẫn những người hành khất, tàn tật, đui mù và què quặt vào đây’. Người đầy tớ thưa: ‘Thưa ông, lệnh ông đã ban hành và đã thi hành xong, nhưng vẫn còn chỗ’. Ông chủ lại bảo người đầy tớ rằng: ‘Hãy ra các đường nẻo và các hàng rào, ép mời người ta vào cho đầy nhà tôi. Vì tôi bảo cho các người biết: không một ai trong những kẻ đã được mời, sẽ được nếm dự tiệc của tôi'”.

HẠNH PHÚC THAY KẺ ĐƯỢC DỰ TIỆC TRONG NƯỚC THIÊN CHÚA

Khởi đi từ một lời thốt lên đầy cảm thán của một người đồng bàn: “Hạnh phúc thay kẻ được dự tiệc trong Nước Thiên Chúa”, Chúa Giêsu đã mở ra một dụ ngôn, không chỉ để trả lời cho người ấy, mà còn để vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về lịch sử cứu độ, về tình yêu thương xót vô biên của Thiên Chúa, và về thảm kịch của sự từ chối nơi con người. Hôm nay, chúng ta dừng lại để suy ngẫm sâu xa về lời mời gọi này, đặc biệt trong bối cảnh chúng ta mừng kính thánh Mác-ti-nô Po-rét, một vị thánh da màu, một con người khiêm hạ, người đã thực sự hiểu và sống trọn vẹn tinh thần của bữa tiệc Nước Trời.

Hình ảnh bữa tiệc là một hình ảnh xuyên suốt trong Kinh Thánh. Từ Cựu Ước, ngôn sứ Isaia đã loan báo về một bữa tiệc trên núi Sion, nơi Thiên Chúa đãi muôn dân thịt béo và rượu ngon. Bữa tiệc là biểu tượng của niềm vui, của sự hiệp thông, của sự no thỏa và của sự sống sung mãn. Khi người đồng bàn thốt lên “Hạnh phúc thay…”, người ấy đang mơ về viễn cảnh cánh chung, nơi mọi đau khổ chấm dứt và con người được đồng bàn với Thiên Chúa. Thế nhưng, Chúa Giêsu, bằng cái nhìn thấu suốt tâm can, Ngài biết rằng nhiều người mong ước Nước Trời trên môi miệng, nhưng lòng họ lại rẽ sang những hướng khác khi lời mời gọi thực sự đến.

Dụ ngôn bắt đầu với sự hào phóng của ông chủ. “Có một người kia dọn tiệc linh đình”. Thiên Chúa luôn là người chủ động. Ngài dọn sẵn, Ngài chuẩn bị, và Ngài chờ đợi. Sự chuẩn bị của Thiên Chúa không hời hợt, mà là “linh đình”, nghĩa là dư đầy ân sủng. Không có sự keo kiệt nào nơi Thiên Chúa. Ngài muốn trao ban hạnh phúc cho con người hơn là con người khao khát hạnh phúc đó.

Nhưng bi kịch bắt đầu xảy ra khi “giờ dự tiệc” đến. Theo phong tục Do Thái xưa, khách được mời hai lần. Lần đầu là lời mời tổng quát để họ sắp xếp thời gian. Lần hai là khi cỗ bàn đã xong, gia chủ sai đầy tớ đến nói: “Mời quí vị đến, cỗ bàn đã xong rồi”. Sự từ chối ở giai đoạn này không chỉ là sự bất tiện, mà là một sự sỉ nhục nặng nề đối với gia chủ. Những lý do mà các khách mời đưa ra thoạt nghe có vẻ rất chính đáng, rất hợp lý, và rất đời thường. Nhưng khi soi rọi dưới ánh sáng của đức tin, chúng ta thấy đó là những cái bẫy tinh vi của thế gian.

Người thứ nhất nói: “Tôi mới tậu một thửa ruộng, tôi cần phải đi xem đất”. Đây là hình ảnh của sự dính bén với của cải vật chất. Thửa ruộng là tài sản, là sự nghiệp, là sự đảm bảo cho cuộc sống trần thế. Người này đặt đất đai lên trên tình bạn, đặt sở hữu lên trên lời hứa. “Cần phải đi xem” – một sự tò mò vô ích vì đất đã mua rồi, nó vẫn nằm đó, chẳng chạy đi đâu được. Nhưng lòng tham và sự dính bén khiến người ta cảm thấy việc kiểm kê tài sản quan trọng hơn việc đáp lại tình yêu của Thiên Chúa. Chúng ta có thấy mình trong đó không? Khi chúng ta bỏ lễ ngày Chúa Nhật vì một hợp đồng làm ăn, khi chúng ta lơ là việc cầu nguyện vì mải mê tính toán sổ sách, chúng ta đang nói: “Tôi cần đi xem đất”.

Người thứ hai nói: “Tôi mới mua năm cặp bò, tôi phải đi thử”. Năm cặp bò là một tài sản lớn, tượng trưng cho công việc, cho phương tiện sản xuất, cho quyền lực và địa vị xã hội. Người này đại diện cho những ai bị cuốn vào vòng xoáy của công việc và tham vọng thăng tiến. “Đi thử” bò quan trọng hơn đi dự tiệc. Công việc trở thành ngẫu tượng. Trong xã hội hiện đại, đây là lý do phổ biến nhất. “Tôi bận lắm”, “Tôi không có thời gian”, “Công việc ngập đầu”. Chúng ta biến phương tiện sống (công việc) thành mục đích sống, và gạt bỏ Mục Đích Tối Hậu là Thiên Chúa sang bên lề. Thánh Mác-ti-nô Po-rét, dù bận rộn suốt ngày với công việc quét dọn, cắt tóc, chữa bệnh, ngài chưa bao giờ để “năm cặp bò” của mình lấn át giờ phút gặp gỡ Chúa. Ngài làm việc trong sự cầu nguyện, và cầu nguyện trong khi làm việc.

Người thứ ba đưa ra lý do nghe có vẻ tình cảm nhất: “Tôi mới cưới vợ, bởi đó tôi không thể đến được”. Luật Cựu Ước cho phép người mới cưới vợ được miễn nghĩa vụ quân sự trong một năm, nhưng không miễn việc thờ phượng hay xã giao quan trọng. Người này lấy hạnh phúc gia đình, lấy tình cảm riêng tư làm rào cản ngăn cách với cộng đoàn và với Thiên Chúa. Gia đình là một ơn ban thánh thiêng, nhưng nếu gia đình trở thành một ốc đảo khép kín, ích kỷ, từ chối sự hiệp thông với Thiên Chúa và tha nhân, thì gia đình đó đang đi chệch hướng. Đôi khi, chính những tình cảm, những mối quan hệ thân thiết nhất lại là sợi dây trói buộc chúng ta chặt nhất, khiến chúng ta không thể thanh thoát bước theo tiếng gọi của Chúa.

Ba lời từ chối, ba hoàn cảnh khác nhau, nhưng cùng chung một bản chất: Sự thờ ơ và đảo lộn giá trị. Họ không nói họ ghét ông chủ, họ không chống đối ra mặt. Họ chỉ “xin kiếu”. Đó là thái độ của những người Kitô hữu nguội lạnh. Không bỏ đạo, nhưng đạo không phải là ưu tiên số một. Chúa đứng sau thửa ruộng, đứng sau cặp bò, và đứng sau người vợ. Đó là sự xúc phạm lớn nhất đối với Tình Yêu Tuyệt Đối.

Phản ứng của ông chủ là “nổi giận”. Cơn giận của Thiên Chúa không phải là sự mất kiểm soát của tính khí, mà là biểu hiện của một tình yêu bị tổn thương, và cũng là sự phán xét công minh. Nhưng điều kỳ diệu nằm ở cách Thiên Chúa giải quyết cơn giận đó. Ngài không hủy bỏ bữa tiệc. Ngài không đóng cửa lại và ăn một mình. Tình yêu của Ngài phải được tuôn đổ. Nếu những kẻ “xứng đáng” theo tiêu chuẩn thế gian từ chối, thì ân sủng sẽ chảy tràn sang những kẻ “không xứng đáng”.

“Hãy ra ngay các ngã đường và các lối xóm, dẫn những người hành khất, tàn tật, đui mù và què quặt vào đây”. Đây là cuộc cách mạng của Tin Mừng. Bữa tiệc Nước Trời không dành riêng cho giới thượng lưu, cho những kẻ đạo đức giả hình, hay cho những người tự cho mình là công chính. Nó dành cho những người biết mình nghèo khó. Những người hành khất biết mình đói khát nên trân trọng miếng ăn. Những người tàn tật biết mình yếu đuối nên cần người nâng đỡ. Những người đui mù khao khát ánh sáng. Chính sự khiếm khuyết của họ lại trở thành điều kiện thuận lợi để họ đón nhận ơn cứu độ. Họ không có ruộng để xem, không có bò để thử, không có gì để bám víu ngoài lòng thương xót của ông chủ.

Hôm nay, chúng ta mừng kính Thánh Mác-ti-nô Po-rét. Cuộc đời của ngài là minh chứng sống động cho đoạn Tin Mừng này. Mác-ti-nô là một người da màu, con của một hiệp sĩ Tây Ban Nha và một người mẹ nô lệ da đen. Trong xã hội thời đó, ngài bị coi thường, bị gạt ra bên lề, thuộc về hạng người “ngoài ngã đường và lối xóm”. Khi xin vào dòng Đa Minh, ngài chỉ dám xin làm trợ sĩ, làm người quét dọn, làm những việc thấp hèn nhất. Ngài tự coi mình là “chú chó mulatto”. Nhưng chính con người khiêm hạ ấy, con người tưởng như không có chỗ trong bàn tiệc danh vọng của thế gian, lại được Thiên Chúa mời gọi vào vị trí cao trọng trong Nước Trời.

Mác-ti-nô không chỉ là khách mời, mà ngài còn trở thành “người đầy tớ” trong dụ ngôn, người đi ra các ngã đường để mời gọi người khác. Ngài gom góp những trẻ em mồ côi, chăm sóc những người bệnh tật hôi hám, chia sẻ phần ăn ít ỏi của mình cho người nghèo. Với Mác-ti-nô, “ép mời người ta vào” không phải là dùng vũ lực, mà là dùng sức mạnh của tình yêu thương cụ thể. Ngài “ép” người ta tin vào tình yêu Chúa bằng chính đôi tay băng bó vết thương, bằng chính nụ cười hiền hậu và sự kiên nhẫn vô bờ bến. Ngài nhìn thấy khuôn mặt Đức Kitô nơi những người cùng khổ ấy.

Câu cuối cùng của bài Tin Mừng thật đáng sợ: “Không một ai trong những kẻ đã được mời, sẽ được nếm dự tiệc của tôi”. Đây là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc cho mỗi chúng ta. Chúng ta, những người Công giáo lâu năm, những người đi lễ đều đặn, có thể tự mãn rằng mình đương nhiên có vé vào Nước Trời. Nhưng hãy coi chừng. Nếu tâm hồn chúng ta đầy ắp những toan tính thế tục, nếu chúng ta coi trọng vật chất hơn tình Chúa, nếu chúng ta dửng dưng trước lời mời gọi nên thánh mỗi ngày, chỗ của chúng ta sẽ bị bỏ trống, và sẽ được trao cho người khác – những người tội lỗi biết sám hối, những người lương dân khao khát chân lý, những người mà chúng ta có thể đang coi thường.

“Hạnh phúc thay kẻ được dự tiệc trong Nước Thiên Chúa”. Hạnh phúc đó không dành cho kẻ lười biếng, kẻ thoái thác. Hạnh phúc đó dành cho những ai luôn sẵn sàng, những ai biết buông bỏ “ruộng vườn, bò cúi” để chạy đến với Chúa ngay khi nghe tiếng Ngài gọi. Tiệc đã sẵn sàng. Lời mời đang vang lên trong lương tâm mỗi người. Đừng để Chúa phải buồn vì sự vắng mặt của bạn. Đừng để chỗ ngồi mang tên bạn trong Nước Trời phải trao cho người khác. Hãy đến, với tất cả sự nghèo hèn và tàn tật của tâm hồn, để được Ngài chữa lành và cho ăn no nê.

Hôm nay, hãy nhìn vào gương Thánh Mác-ti-nô. Hãy học nơi ngài sự đơn sơ để không bị của cải trói buộc. Hãy học nơi ngài lòng bác ái để nhận ra Chúa nơi người nghèo. Và quan trọng nhất, hãy học nơi ngài thái độ mau mắn đáp lại tiếng Chúa. Chúa không cần khả năng của chúng ta, Ngài cần sự hiện diện của chúng ta. Chúa không cần tài sản của chúng ta, Ngài cần trái tim của chúng ta.

Nguyện xin Thánh Mác-ti-nô cầu bầu cho chúng ta, để không một ai trong giáo xứ chúng ta, trong cộng đoàn chúng ta trở thành “người vắng mặt” trong bữa tiệc vĩnh cửu. Xin cho chúng ta biết “bán” đi những toan tính trần thế, để “mua” lấy niềm vui Nước Trời, niềm vui bắt đầu ngay từ bàn tiệc Thánh Thể hôm nay. Amen.

Lm. Anmai, CSsR