Thứ Tư Tuần XXXII Thường Niên

 Thánh Mác-ti-nô (Tours), giám mục (Lễ nhớ)

LÒNG BIẾT ƠN LÀ ĐỈNH CAO CỦA ĐỨC TIN

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 17, 11-19)

Trên đường lên Giêrusalem, Đức Giêsu đi qua biên giới giữa hai miền Samari và Galilê. Lúc Người vào một làng kia, thì có mười người phong hủi đón gặp Người. Họ dừng lại đằng xa và kêu lớn tiếng: “Lạy Thầy Giêsu, xin dủ lòng thương chúng tôi!” Thấy vậy, Đức Giêsu bảo họ: “Hãy đi trình diện với các tư tế.” Đang khi đi thì họ được sạch. Một người trong bọn, thấy mình được khỏi, liền quay trở lại và lớn tiếng tôn vinh Thiên Chúa. Anh ta sấp mình dưới chân Đức Giêsu mà tạ ơn. Anh ta lại là người Samari. Đức Giêsu mới lên tiếng nói: “Không phải cả mười người đều được sạch sao? Thế thì chín người kia đâu? Sao không thấy họ trở lại tôn vinh Thiên Chúa, mà chỉ có người ngoại bang này?” Rồi Người nói với anh ta: “Đứng dậy về đi! Lòng tin của anh đã cứu chữa anh.”

LÒNG BIẾT ƠN LÀ ĐỈNH CAO CỦA ĐỨC TIN

Hôm nay, phụng vụ Lời Chúa mời gọi chúng ta dừng lại để suy ngẫm về một trong những phẩm chất cao quý nhất nhưng cũng dễ bị lãng quên nhất của con người, đó là lòng biết ơn. Câu chuyện về mười người phong hủi trong Tin Mừng Luca không chỉ là một phép lạ chữa lành thể lý, mà còn là một hành trình mạc khải về đức tin, về sự cứu độ và về thái độ cần thiết của con người trước Thiên Chúa. Đặt trong bối cảnh chúng ta mừng kính Thánh Mác-ti-nô, Giám mục thành Tours, một vị thánh nổi tiếng với lòng bác ái và sự nhạy cảm trước ân sủng, bài Tin Mừng càng trở nên sống động và thôi thúc chúng ta nhìn lại chính mình.

Chúng ta hãy hình dung bối cảnh của câu chuyện. Chúa Giêsu đang trên đường lên Giêrusalem, con đường dẫn đến thập giá, đến sự hiến tế tột cùng. Người đi qua biên giới giữa Samari và Galilê. Đây là một vùng đất “vùng đệm”, nơi giao thoa của những con người bị coi là chính thống và những kẻ bị coi là ngoại giáo, lạc giáo. Chính tại nơi ranh giới mỏng manh ấy, nỗi đau khổ đã xóa nhòa mọi khoảng cách. Mười người phong hủi, bao gồm cả người Do Thái và người Samari, đã tụ họp lại với nhau. Căn bệnh phong hủi khủng khiếp thời bấy giờ không chỉ ăn mòn da thịt, làm biến dạng khuôn mặt và tay chân, mà còn tước đoạt phẩm giá con người. Theo luật Lêvi, họ bị coi là ô uế, phải sống cách ly, phải xé áo, để đầu trần, che râu và hô lớn “Ô uế! Ô uế!” mỗi khi có người đến gần. Họ là những người đã chết về mặt xã hội trước khi chết về mặt thể xác. Trong nỗi tuyệt vọng cùng cực đó, không còn sự phân biệt giữa người Do Thái hay người Samari, chỉ còn lại sự đồng cảm của những kiếp người cùng khổ.

Khi thấy Chúa Giêsu, họ không dám đến gần, chỉ “dừng lại đằng xa”. Khoảng cách ấy là khoảng cách của luật lệ, của sự mặc cảm, và của sự tôn kính sợ hãi. Nhưng tiếng kêu của họ thì vượt qua mọi khoảng cách không gian: “Lạy Thầy Giêsu, xin dủ lòng thương chúng tôi!”. Lời cầu xin này không xin tiền bạc, không xin cơm bánh, mà xin “lòng thương”. Đó là tiếng kêu cứu từ vực thẳm của sự khốn cùng vọng lên Đấng giàu lòng thương xót. Và Chúa Giêsu, Đấng không bao giờ ngoảnh mặt làm ngơ trước nỗi đau của con người, đã đáp lời. Người không chạm vào họ hay làm một cử chỉ chữa lành ngay lập tức như những lần khác, mà Người thử thách đức tin của họ: “Hãy đi trình diện với các tư tế”.

Đây là một mệnh lệnh đòi hỏi sự vâng phục tuyệt đối. Tại sao phải đi trình diện khi trên thân thể vẫn còn đầy rẫy những vết lở loét? Theo luật, chỉ khi nào đã khỏi bệnh, người ta mới đi trình diện tư tế để được xác nhận và tái hòa nhập cộng đồng. Việc Chúa bảo họ đi khi chưa thấy dấu hiệu thuyên giảm đòi hỏi họ phải tin rằng lời Ngài có quyền năng biến đổi. Và quả thật, “đang khi đi thì họ được sạch”. Phép lạ xảy ra trong hành trình vâng phục. Cả mười người đều tin, cả mười người đều vâng lời, và cả mười người đều được chữa lành phần xác.

Nhưng bi kịch của câu chuyện bắt đầu từ đây. Mười người được chữa lành, nhưng chỉ có một người trở lại. Chín người kia đâu? Có lẽ họ quá vui mừng nên vội vã chạy về với gia đình, vợ con, những người thân yêu mà bấy lâu nay họ bị cách ly. Có lẽ họ vội vã đến gặp các tư tế để lấy giấy chứng nhận sạch bệnh, để sớm được quay lại làm ăn, buôn bán, để bù đắp cho những ngày tháng mất mát. Họ không làm điều gì xấu, họ chỉ làm đúng theo lề luật và theo bản năng tự nhiên của con người: nhận được quà tặng và vội vã tận hưởng nó mà quên mất Đấng ban tặng. Họ xem việc được chữa lành như một quyền lợi, hoặc một may mắn ngẫu nhiên, hay chỉ đơn giản là kết quả của việc tuân giữ luật lệ.

Chỉ có một người, và trớ trêu thay, đó lại là người Samari – kẻ bị người Do Thái khinh miệt là ngoại bang, là lạc đạo. Anh ta nhận ra một điều sâu sắc hơn: sự chữa lành này không đến từ các tư tế, không đến từ sự tuân thủ luật pháp, mà đến từ quyền năng và tình thương của Đức Giêsu. Anh ta “thấy mình được khỏi”, và cái thấy này dẫn đến một hành động quyết liệt: “quay trở lại”. Anh không đi tiếp đến đền thờ gạch đá, mà quay lại Đền Thờ sống động là Đức Giêsu. Anh “lớn tiếng tôn vinh Thiên Chúa” và “sấp mình dưới chân Đức Giêsu mà tạ ơn”. Hành động sấp mình là cử chỉ thờ phượng dành cho Thiên Chúa. Người Samari này đã nhận ra thần tính nơi con người Đức Giêsu.

Câu hỏi của Chúa Giêsu: “Không phải cả mười người đều được sạch sao? Thế thì chín người kia đâu?” không phải là lời trách móc vì Ngài cần được tung hô, mà là nỗi buồn vì con người đã đánh mất cơ hội nhận lãnh ơn ban lớn hơn. Chín người kia nhận được ơn chữa lành thân xác, nhưng họ đã bỏ lỡ ơn cứu độ linh hồn. Chỉ có người Samari được nghe lời tuyên phán: “Đứng dậy về đi! Lòng tin của anh đã cứu chữa anh”. Chín người kia được sạch bệnh, nhưng chỉ người này được “cứu”. Lòng biết ơn đã nâng cấp đức tin của anh từ tin vào quyền năng làm phép lạ sang tin vào Đấng Cứu Độ. Lòng biết ơn là chiếc cầu nối đưa anh từ ân huệ vật chất đến ân sủng thiêng liêng.

Chúng ta học được gì từ hình ảnh người Samari và Thánh Mác-ti-nô hôm nay? Thánh Mác-ti-nô, khi còn là một người lính chưa được rửa tội, đã gặp một người ăn mày rét mướt giữa mùa đông. Ngài đã cắt đôi chiếc áo choàng của mình để chia sẻ. Đêm hôm đó, Chúa Giêsu hiện ra mặc nửa chiếc áo ấy và nói: “Mác-ti-nô, dù chưa chịu phép rửa, đã mặc cho Ta chiếc áo này”. Thánh nhân đã có cái nhìn của người Samari trong Tin Mừng: nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa nơi những hoàn cảnh bi thương nhất và đáp lại bằng hành động cụ thể. Sau này khi làm Giám mục, ngài luôn sống tâm tình tạ ơn qua việc phục vụ người nghèo. Với ngài, mọi sự ngài có đều là của Chúa, và cách tạ ơn tốt nhất là chia sẻ lại cho tha nhân.

Nhìn lại đời sống đức tin của chúng ta, có bao giờ chúng ta giống như chín người phong hủi kia không? Chúng ta xin Chúa đủ điều: xin sức khỏe, xin công việc, xin bình an, xin cho con cái thi đậu… Và khi Chúa ban ơn, chúng ta đón nhận như một điều hiển nhiên. Chúng ta vội vã lao vào cuộc sống, vội vã hưởng thụ, mà quên mất việc quay lại nhà thờ, quỳ gối xuống và nói lời tạ ơn Chúa. Chúng ta dễ dàng than trách khi gặp khó khăn, nhưng lại kiệm lời tạ ơn khi được may mắn. Chúng ta thường có “trí nhớ ngắn hạn” đối với ân sủng của Thiên Chúa.

Lòng biết ơn không chỉ là một phép lịch sự xã giao, mà là nền tảng của đời sống Kitô hữu. Thánh Phaolô đã từng nhắc nhở: “Anh em có gì mà không phải do lãnh nhận?”. Sự sống, hơi thở, gia đình, đức tin, và cả những thử thách giúp ta trưởng thành – tất cả đều là quà tặng. Khi biết tạ ơn, chúng ta thừa nhận vị trí thụ tạo của mình và quyền chủ tể của Thiên Chúa. Khi biết tạ ơn, chúng ta mở lòng ra để đón nhận thêm những ân sủng lớn lao hơn, đó là chính sự hiện diện của Chúa trong tâm hồn. Người biết ơn là người hạnh phúc, vì họ luôn nhìn thấy bàn tay yêu thương của Chúa trong mọi biến cố vui buồn.

Thánh lễ chúng ta đang cử hành được gọi là Bí tích Thánh Thể – Eucharistia, nghĩa là “Tạ Ơn”. Mỗi lần tham dự Thánh lễ là mỗi lần chúng ta cùng với Hội Thánh dâng lời tạ ơn lên Chúa Cha vì công trình cứu chuộc của Chúa Giêsu. Đừng để mình trở thành những người vô ơn, nhận lãnh Bánh Sự Sống rồi ra về trong dửng dưng. Hãy để tâm tình tạ ơn thấm đẫm trong từng suy nghĩ, lời nói và việc làm của chúng ta.

Lạy Chúa, xin cho chúng con đừng bao giờ quen quá với những ân huệ của Chúa đến nỗi coi thường chúng. Xin cho chúng con có đôi mắt đức tin sáng suốt như người Samari, để nhận ra Chúa trong mọi hoàn cảnh, và có trái tim nhạy cảm như Thánh Mác-ti-nô, để biết tạ ơn Chúa bằng cách yêu thương anh chị em mình. Xin cho lời tạ ơn của chúng con không chỉ dừng lại ở đầu môi chót lưỡi, nhưng biến thành lối sống, để trọn cuộc đời chúng con là một bài ca chúc tụng tình thương Chúa.

Lm. Anmai, CSsR