CHÚA NHẬT V PHỤC SINH B (Ga 15, 1-8 )

Cây nho (Vitis vinifera ) thuộc họ nho (Ampelidaceae) được trồng nhiều ở Phan Rang, miền Trung của Việt Nam. Nho Việt Nam ngày nay cũng ngọt và có những giống nho không hạt. Rượu vang của Việt Nam là một loại rượu được làm từ trái nho, được nhiều người ưa chuộng và đã xuất khẩu ra thị trường thế giới.

Chúng ta biết rằng cành cây luôn dính liền với thân cây mới có sự sống. Cành cây muốn đạt được kết quả tốt đẹp, thì phải được thân cây truyền cho nhựa sống dồi dào. Đối với cây nho cũng thế, người làm vườn có những lúc phải cắt tỉa cành để bỏ đi những chồi , nhành không cần thiết. Sự bỏ đi sẽ làm cho cành cây đau đớn. Nhưng đó là sự đau đớn cần thiết. Khi cơn đau qua đi, cành cây sẽ mạnh mẽ hơn, cho những cành tươi tốt hơn, và nhờ đó có thể cho những hoa trái ngon ngọt hơn. Nếu những cành nào vượt cao quá mà dùng những tàn lá của mình, che lấp đi những cành khác, nó cũng bị cắt tỉa để cho thân cây được thoáng mát và những cành khác cũng có cơ hội phát triển nhờ tiếp xúc với ánh mặt trời. Còn nếu cành nào tự lìa bỏ thân cây vì bất cứ lý do gì, thì nó không thể nào tự sống nỗi, nó sẽ chết khô. Với một ví dụ hình tượng rất cụ thể, hôm nay Đức Giêsu xác định và tuyên bố: “Thầy là cây nho các con là nhành”. (Ga 15,5).

Theo các nhà chú giải Kinh Thánh thì Đức Giêsu nói những lời này với các môn đệ ngay sau bữa ăn cuối cùng với các ông. Có thể trên đường đi từ nhà tiệc ly đến vườn Giêtsêmani. Đức Giêsu biết rằng Người sẽ phải rời xa các môn đệ để bước vào cái chết. Người cũng biết trước Phêrô sẽ chối Thầy, Giuđa sẽ phản bội Thầy . Tất cả các môn đệ còn lại cũng sẽ chối bỏ Người. Mọi sự như tan vỡ và chấm dứt. Chính trong hoàn cảnh đó, Đức Giêsu đã xưng mình là cây nho và các môn đệ là cành nho.

Khi khám phá ra điều này, chúng ta hiểu rằng Người muốn bộc lộ cho các ông thấy một tình thương vô bờ bến của Người : cho dù các môn đệ có phản bội, có khước từ nhưng Người vẫn luôn yêu thương và thứ tha cho các ông, Người muốn các ông liên kết với Người để Người sống trong các ông và các ông sống trong Người.

Đức Giêsu diễn tả bằng hình ảnh sự gắn liền của thân nho và cành nho. Cây nho và cành nho có cùng một sự sống và cùng một dòng nhựa. Cành sống nhờ cây. Cành có khả năng sinh được hoa quả là nhờ nối kết với thân cây. Nếu cành tách lìa khỏi thân cây, chúng sẽ không chỉ trở nên cằn cỗi mà còn nhanh chóng bị khô héo và chết rục.

Cũng thế, giống như những cành cây cần thân cây. Chúng ta cần đến Đức Giêsu Kitô vì sự sống của linh hồn ta là do Người. Khi bị tách lìa khỏi Người, chúng ta không có sự sống và không có khả năng làm được điều gì tốt đẹp : “vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (câu 5 ). Nhưng cây cũng cần đến cành. Chính những cành nho mới sinh những trái nho. Người đợi chờ hoa trái của Người trổ sinh nơi chúng ta, qua chúng ta. Nói cách khác chúng ta có bổn phận sinh hoa trái cho Người.

Một câu hỏi được đặt ra : chúng ta đã thực sự sản sinh ra những trái nho ấy chưa ?. Tha nhân có cảm nếm và thưởng thức được vị ngon vị ngọt của những trái nho do chúng ta sản sinh chưa ?

Như thế, hoá ra lời tin mừng hôm nay lại là một lời tra vấn chúng ta, khi ta nhìn thấy sự cằn cỗi của chúng ta, của cộng đoàn và của thế giới. Đời chúng ta không trổ sinh hoa trái được là vì chúng ta chưa chịu cắt tỉa khi đời sống chúng ta có nhiều cái thừa và không ít những cái thiếu. Thừa tội ác, thừa ích kỷ, thừa cái tôi chật hẹp của mình. Nhưng ta lại thiếu quá nhiều, thiếu cảm thông, thiếu chia sẻ, thiếu hợp tác, thiếu quan tâm đến người khác… Giáo Hội tuy vẫn có những thánh nhân, có những người công chính nhưng lại có quá nhiều người như chúng ta, những người không sinh hoa trái. Điều đó làm cho khuôn mặt Giáo Hội thêm già nua, cằn cỗi. Bên cạnh đó, xã hội càng ngày càng nảy sinh nhiều vấn nạn: sự chênh lệch giàu nghèo, nạn ma túy, tình dục, siđa, nạn tham nhũng  … đang là những cành nho muốn tách rời khỏi thân cây. Thế giới muốn tự giải quyết mọi vấn đề thời sự mà không cần đến tôn giáo. Vì thế mà thế giới ngày càng héo tàn.

Cho nên, trách nhiệm sinh hoa trái thánh thiện đạo đức đòi hỏi ta rất nhiều. Và muốn được như thế chúng ta cần chấp nhận cắt tỉa những gì cản trở những gì không cần thiết cho dù có đau đớn, có khổ sở. Thực tế của cuộc sống không ít lần chúng ta phải chấp nhận cuộc giải phẫu đó. Một xác thịt ươn hèn thích sống tự do, phóng túng, thích thụ hưởng những cái mới lạ, những hoan lạc thế tục…rất cần phải cắt bỏ những ươn hèn đó, sự cắt bỏ đó chắc chắn ít nhiều đau đớn nhưng lại rất cần thiết. Một bên là những toan tính lợi nhuận trong thương trường, phải mánh khóe, ma giáo, lừa lọc… một bên là lợi tức, lãi ròng giảm xuống nếu cắt bỏ những toan tính trên. Chọn bên nào đây ? Đằng này là cậy dựa vào những thế lực trần thế để vươn lên trong danh vọng, sẵn sàng dùng thủ đoạn, dùng mọi phương cách để đè bẹp, trù dập đối phương mà bước lên con đường công danh. Đằng kia là theo Lời Chúa yêu người, tha thứ và độ lượng thì không thể tiến thân. Làm sao đây ? Sống đức tin thật không dễ dàng chút nào !

Cành nho của chúng ta qua năm tháng vẫn cằn cỗi, nó không chết nhưng cũng chẳng sinh trái nên coi chừng bị “cái rìu đã đặt sát gốc cây : bất cứ cây nào không sinh quả tốt đều bị chặt đi và quăng vào lửa” (Mt 3,10 ). Chúng ta hãy cố gắng để từ bỏ những nết xấu, thói hư, những vụ lợi bất công. Hãy cố gắng sinh trái là những việc lành, những bác ái, vị tha, cho đi mà không mong đáp đền.