Thứ Ba Tuần XXXIII Thường Niên
Thánh Ê-li-sa-bét Hung-ga-ri, nữ tu (Lễ nhớ)
GẶP GỠ ĐỂ ĐỔI ĐỜI

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 19, 1-10)
Sau khi vào Giê-ri-khô, Đức Giê-su đi ngang qua thành phố ấy. Ở đó có một ông tên là Da-kêu; ông đứng đầu những người thu thuế, và là người giàu có. Ông tìm cách để xem cho biết Đức Giê-su là ai, nhưng không được, vì dân chúng thì đông, mà ông ta lại lùn. Ông liền chạy tới phía trước, leo lên một cây sung để xem Đức Giê-su, vì Người sắp đi qua đó. Khi Đức Giê-su tới chỗ ấy, thì Người nhìn lên và nói với ông: “Này ông Da-kêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!” Ông vội vàng tụt xuống, và mừng rỡ đón rước Người. Thấy vậy, mọi người xầm xì với nhau: “Nhà người tội lỗi mà ông ấy cũng vào trọ!” Ông Da-kêu đứng đó thưa với Chúa rằng: “Thưa Ngài, đây phân nửa tài sản của tôi, tôi cho người nghèo; và nếu tôi đã chiếm đoạt của ai cái gì, tôi xin đền gấp bốn.” Đức Giê-su mới nói về ông ta rằng: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này, bởi người này cũng là con cháu tổ phụ Áp-ra-ham. Vì Con Người đến để tìm và cứu những gì đã mất.”
GẶP GỠ ĐỂ ĐỔI ĐỜI
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, trong hành trình đức tin của mỗi người chúng ta, khao khát được nhìn thấy Thiên Chúa, được chạm vào Người và được Người biến đổi luôn là một dòng chảy ngầm mãnh liệt. Dù đôi khi dòng chảy ấy bị che lấp bởi những lo toan của cơm áo gạo tiền hay những đam mê trần thế, nhưng nó vẫn luôn hiện hữu. Hôm nay, qua câu chuyện của ông Giu-sa-kêu tại thành Giê-ri-khô, cùng với tấm gương sáng ngời của Thánh nữ Ê-li-sa-bét Hung-ga-ri mà Giáo hội kính nhớ, chúng ta được mời gọi đi sâu vào mầu nhiệm của một cuộc gặp gỡ định mệnh. Đó là một cuộc gặp gỡ không chỉ dừng lại ở ánh mắt mà còn đi vào tận sâu thẳm của tâm hồn, một cuộc gặp gỡ có sức mạnh phá vỡ mọi rào cản của định kiến xã hội để mang lại ơn cứu độ và biến đổi một con người từ kẻ bị coi là tội lỗi trở thành một vị thánh thiện của lòng bác ái.
Câu chuyện bắt đầu tại Giê-ri-khô, một thành phố trù phú và cổ kính, nơi dòng người đông đúc đang chen lấn để được nhìn thấy vị Ngôn sứ đến từ Na-da-rét. Giữa đám đông ồn ào ấy, có một người đàn ông tên là Giu-sa-kêu, một người đứng đầu nhóm thu thuế và rất giàu có. Tuy nhiên, sự giàu có của ông lại tỉ lệ nghịch với sự kính trọng mà dân chúng dành cho ông. Bởi trong mắt người Do Thái thời bấy giờ, người thu thuế là kẻ bán nước, là tay sai cho đế quốc Rô-ma, là kẻ làm giàu trên xương máu đồng bào. Vì thế, họ bị coi là những kẻ tội lỗi công khai, bị loại ra khỏi cộng đồng tôn giáo, bị khinh miệt và cô lập. Giu-sa-kêu có tiền, có quyền lực trong giới của mình, nhưng ông lại thiếu một thứ căn bản nhất của con người, đó là sự bình an và phẩm giá.
Có lẽ chính nỗi cô đơn sâu thẳm giữa đống tiền bạc ấy đã thôi thúc ông phải làm một điều gì đó khác thường khi nghe tin Đức Giê-su đi ngang qua. Ông muốn xem cho biết Đức Giê-su là ai. Một ước muốn thoạt nghe có vẻ chỉ là sự tò mò của một kẻ giàu có đang rảnh rỗi, nhưng nếu nhìn sâu hơn dưới lăng kính của ân sủng, chúng ta sẽ thấy đó không chỉ là tò mò, mà là một tiếng gọi thầm kín của Thần Khí. Đó là sự khao khát của một linh hồn đang ngột ngạt trong vũng lầy của tội lỗi và sự cô lập, muốn tìm kiếm một lối thoát, một ánh sáng, hay ít nhất là một khuôn mặt có thể mang lại cho ông hy vọng.
Tuy nhiên, hành trình đến với Chúa không bao giờ là con đường trải đầy hoa hồng, mà luôn đầy rẫy những chướng ngại. Đối với Giu-sa-kêu, chướng ngại ấy đến từ hai phía: khách quan và chủ quan. Khách quan là đám đông dân chúng, những người vốn ghét cay ghét đắng ông; họ như một bức tường thành vững chắc ngăn cản ông tiếp cận Đức Giê-su, họ không muốn một kẻ tội lỗi như ông được diễm phúc nhìn thấy Đấng Thánh. Chướng ngại chủ quan chính là sự hạn chế về thể lý của ông: ông lại lùn. Cái lùn về chiều cao thân xác có thể là một hình ảnh ẩn dụ cho cái lùn về tầm vóc đạo đức hay vị thế xã hội trong mắt người đời, khiến ông bị chìm nghỉm giữa biển người, không thể ngóc đầu lên để nhìn thấy chân lý.
Nhưng chính trong cái khó khăn ấy, bản lĩnh và khát vọng của Giu-sa-kêu đã bừng sáng. Ông không bỏ cuộc, không quay lưng đi về dinh thự sang trọng của mình để tiếp tục đếm tiền trong nỗi buồn chán, mà ông đã làm một hành động dường như điên rồ đối với một người có địa vị: ông chạy tới phía trước và leo lên một cây sung. Hãy hình dung một người đứng đầu ngành thuế vụ, áo quần sang trọng, lại hì hục leo lên một cái cây như một đứa trẻ, bất chấp những ánh mắt chế giễu, những tiếng cười cợt của đám đông bên dưới. Ông chấp nhận đánh đổi sĩ diện, chấp nhận trở nên nực cười để đạt được mục đích tối thượng là nhìn thấy Đức Giê-su. Hành động leo cây của Giu-sa-kêu là một biểu tượng tuyệt vời của sự vượt thắng – vượt thắng những rào cản ngoại tại và cả những mặc cảm nội tại. Ông đã biến cái cây sung ven đường, một vật vô tri, trở thành bệ phóng cho đức tin, trở thành đài quan sát để đón nhận ân sủng.
Chính tại nơi cao ấy, nơi ông nghĩ rằng mình chỉ là người quan sát, ông lại trở thành người được quan sát. Khi Đức Giê-su tới chỗ ấy, Người không đi lướt qua như bao người khác, Người dừng lại, ngước mắt lên và gọi tên ông: “Này ông Giu-sa-kêu, xuống mau đi, vì hôm nay tôi phải ở lại nhà ông!”. Đây chính là giây phút bùng nổ của Tin Mừng, giây phút đảo lộn mọi trật tự và suy nghĩ của con người. Bởi vì Đức Giê-su không chờ Giu-sa-kêu lên tiếng, Người đã đi bước trước, Người biết tên ông, biết rõ con người ông, biết cả cái khát khao đang cháy bỏng trong lòng ông và biết cả những gánh nặng tội lỗi mà ông đang mang. Ánh mắt của Chúa Giê-su nhìn lên không phải là ánh mắt soi mói, xét nét hay kết án, mà là ánh mắt của lòng thương xót, ánh mắt của một người Mục tử tìm thấy con chiên lạc, một ánh mắt có sức mạnh chữa lành và phục hồi phẩm giá.
Chúa gọi ông xuống, không phải để trừng phạt, mà để xin được vào nhà ông, để “ở lại” với ông. Hai chữ “ở lại” mang một ý nghĩa hiệp thông sâu sắc, Chúa muốn bước vào không gian riêng tư nhất của đời ông, muốn chia sẻ bàn ăn, muốn hiện diện trong cuộc sống của ông, bất chấp việc ông là một người tội lỗi công khai. Lời đề nghị này của Chúa Giê-su đã gây ra một cú sốc lớn cho đám đông, họ xầm xì, họ phản đối: “Nhà người tội lỗi mà ông ấy cũng vào trọ!”. Họ không thể chấp nhận việc Đấng Thánh lại giao du với kẻ ô uế, họ giam hãm Giu-sa-kêu trong quá khứ tội lỗi của ông và từ chối cho ông một cơ hội để thay đổi. Nhưng Chúa Giê-su thì khác, Người không nhìn con người ở điểm xuất phát hay ở những vấp ngã, mà Người nhìn ở đích đến và khả năng hoán cải.
Đáp lại tình yêu quá lớn lao và bất ngờ ấy, Giu-sa-kêu đã “vội vàng tụt xuống và mừng rỡ đón rước Người”. Sự vội vàng và niềm vui ấy cho thấy tâm hồn ông đã mở toang để đón nhận ân sủng, không chút do dự hay tính toán. Cuộc gặp gỡ với Đức Giê-su đã biến đổi Giu-sa-kêu hoàn toàn. Từ một kẻ tham lam, vơ vét, ông trở thành một người hào phóng, biết chia sẻ và đền bù. Ông đứng đó, dõng dạc tuyên bố một quyết định mà có lẽ cả đời ông chưa bao giờ nghĩ tới: “Thưa Ngài, đây phân nửa tài sản của tôi, tôi cho người nghèo; và nếu tôi đã chiếm đoạt của ai cái gì, tôi xin đền gấp bốn”.
Đây không phải là điều kiện để được Chúa yêu, mà là hoa trái của việc đã được Chúa yêu. Khi cảm nhận được tình yêu vô điều kiện của Thiên Chúa, tiền bạc và của cải không còn là ông chủ của Giu-sa-kêu nữa. Ông đã tìm thấy một kho tàng quý giá hơn gấp bội, đó là ơn cứu độ, là tình nghĩa với Thiên Chúa và sự hòa giải với tha nhân. Sự hoán cải của Giu-sa-kêu là một sự hoán cải triệt để, cụ thể và đụng chạm đến túi tiền, nơi vốn là “huyệt tử” của ông. Ông không hứa hẹn chung chung, ông hành động ngay lập tức, đền bù gấp bốn lần những gì đã gian lận, vượt xa cả quy định của lề luật, điều này chứng tỏ lòng sám hối của ông xuất phát từ con tim chân thành và lòng biết ơn sâu sắc.
Hình ảnh của Giu-sa-kêu hôm nay làm chúng ta liên tưởng đến Thánh nữ Ê-li-sa-bét Hung-ga-ri mà chúng ta mừng kính. Một vị thánh cũng xuất thân từ sự giàu có và quyền quý, là công chúa, là nữ hoàng, nhưng cũng như Giu-sa-kêu sau khi gặp Chúa, bà đã không để cho sự giàu sang làm rào cản ngăn cách mình với Thiên Chúa và người nghèo. Nếu Giu-sa-kêu trèo lên cây sung để gặp Chúa, thì Thánh Ê-li-sa-bét đã trèo lên đỉnh cao của sự từ bỏ và hy sinh để gặp Chúa nơi những người nghèo khổ, bệnh tật. Bà đã dùng chính tài sản, địa vị của mình không phải để hưởng thụ, mà để phục vụ. Bà đã cúi xuống rửa vết thương cho người phong hủi, đã mở kho lương thực cứu đói cho dân nghèo, đã chấp nhận sự hiểu lầm và chống đối của triều đình để trung thành với lý tưởng nghèo khó của Tin Mừng.
Cả Giu-sa-kêu và Thánh Ê-li-sa-bét đều dạy cho chúng ta một bài học quý giá: tiền bạc tự nó không xấu, quyền lực tự nó không ác, vấn đề là chúng ta sử dụng nó như thế nào và để tâm hồn mình thuộc về ai. Khi có Chúa Giê-su ngự trị trong nhà linh hồn, như Người đã ngự trị trong nhà Giu-sa-kêu, thì mọi sự sẽ được thánh hóa. Lòng tham sẽ biến thành lòng quảng đại, sự ích kỷ sẽ biến thành sự sẻ chia, và những tính toán trần tục sẽ nhường chỗ cho niềm vui Nước Trời.
Chúa Giê-su đã kết luận câu chuyện bằng một lời tuyên bố đầy hy vọng: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này… Vì Con Người đến để tìm và cứu những gì đã mất”. Ơn cứu độ không phải là một phần thưởng xa xôi ở kiếp sau, mà là một thực tại “hôm nay”, ngay lúc này, khi con người mở lòng đón nhận Chúa. Chúa vẫn đang tiếp tục đi ngang qua những nẻo đường của cuộc đời chúng ta, qua những biến cố vui buồn, qua những trang Tin Mừng, qua các Bí tích, và nhất là qua những người anh em bé nhỏ nghèo hèn.
Liệu chúng ta có đủ can đảm như Giu-sa-kêu, dám vượt qua những mặc cảm, những định kiến, những lười biếng để “leo lên” một độ cao tâm linh nào đó mà nhìn thấy Chúa? Liệu chúng ta có dám mở cửa ngôi nhà tâm hồn, vốn có thể đang bừa bộn bởi tội lỗi và ngổn ngang bởi lo toan, để mời Chúa vào “trọ” và làm chủ cuộc đời mình? Và quan trọng hơn, sau khi gặp Chúa, liệu cuộc đời chúng ta có sự thay đổi nào cụ thể, có sự đền bù nào cho những lỗi lầm quá khứ, có sự chia sẻ nào đối với những người bất hạnh xung quanh?
Xin Chúa, qua lời chuyển cầu của Thánh nữ Ê-li-sa-bét, ban cho chúng ta một đôi mắt đức tin sáng suốt để nhận ra Chúa đang đi ngang qua, một đôi chân mạnh mẽ để chạy đến với Người, và một trái tim quảng đại để dám đánh đổi tất cả vinh hoa phú quý trần gian lấy “mối lợi tuyệt vời là được biết Đức Ki-tô Giê-su”. Ước gì lời Chúa nói với Giu-sa-kêu năm xưa cũng vang lên trong tâm hồn mỗi người chúng ta hôm nay: “Hôm nay, ơn cứu độ đã đến cho nhà này”. Để cuộc đời chúng ta trở thành một bài ca tạ ơn không ngừng, một chứng tá sống động cho lòng thương xót bao la của Thiên Chúa, Đấng luôn đi tìm và cứu chữa những gì đã mất, và để chúng ta cũng biết dùng cuộc đời mình mà “tìm và cứu” những anh chị em đang lạc lối, đưa họ về với nguồn suối yêu thương của Cha trên trời.
Lm. Anmai, CSsR



















