Khôn dại

Đám cưới của người Do Thái được mô tả trong Mát-thêu 25 rất có thể đã được cử hành tại tư gia của gia đình chú rể và trong lễ cưới những cô trinh nữ này thuộc bên nhà trai. Tuy nhiên thời gian từ các nghi thức lúc khởi đầu cho đến khi làm lễ thành hôn sẽ diễn ra nhiều việc, như thương lượng của hồi môn và sự liên hệ hai họ từ cuộc hôn nhân này. Đang lúc tiến hành những việc ấy, các người giúp đám cưới chắc chắn đã thức cả ngày và chờ đợi nên bắt đầu mệt mỏi và buồn ngủ. Một lúc sau, cả mười cô trinh nữ đều nghe thấy tiếng kêu của người phù rể chính, “Kìa chàng rể đến, hãy ra đón chàng!” Vào thời điểm này, mọi chú tâm và mọi công việc chuẩn bị của các cô cuối cùng được phô bày, cho thấy năm cô khôn là khôn như thế nào và năm cô kia đã không mang đủ dầu cho đèn cháy qua nửa đêm.   

 Rõ ràng khôn ngoan là chuẩn bị sẵn sàng. Đó là việc nhìn xa trông rộng giúp chúng ta, những người đang trên đường đón Chàng rể là Chúa Kitô, đánh bại cám dỗ và thắng vượt mọi thử thách ngăn cản chúng ta đến với Người trọn vẹn. Ở đây khôn ngoan không phải là thức đêm, vì ngay cả những cô khôn cũng mệt mỏi; trái lại, khôn ngoan là biết cách hành động và phải làm gì khi chúng ta được khuyên hãy cảnh giác và tỉnh thức. Nhà thơ Pháp Charles Péguy (mất năm 1914) đã từng viết, người không ngủ thì không tin tưởng vào Thiên Chúa: “Tôi không ưa người không ngủ. . . Ngủ có thể là một công việc sáng tạo đẹp nhất của tôi. . . vì giấc ngủ làm được điều lý trí không thể làm, đó là sự phó thác của con người.” Ngủ là dấu hiệu nói lên lòng tin tưởng rằng Chúa sẽ chăm sóc những ước muốn sâu xa nhất và những sinh hoạt cuồng nhiệt nhất của cuộc đời tôi nên tôi có thể nghỉ ngơi trong Chúa, rồi khi Người gọi tôi, Người sẽ đánh thức tôi dậy, chuẩn bị tâm trí và đôi tay tôi cho một ngày lao động mới. Đó là sự khôn ngoan, sự tin cậy nhờ đó tôi sẵn sàng đi và làm bất cứ điều gì Chúa muốn.

 Vậy thì khờ dại là gì? Chẳng phải những cô dại khờ này không thấy năm trinh nữ bên cạnh họ đem theo nhiều dầu hơn sao? Chẳng phải những cô khờ dại không nhận ra những cô khôn ngoan dường như đã chuẩn bị kỹ lưỡng hơn họ sao? Có thể đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự ngốc ngếch, tức là không để ý đến những người xung quanh. Có thể kẻ ngốc là người quá hời hợt, tự cao tự đại, hoặc ghét những người có nhiều thứ hơn trong cuộc sống, đến nỗi họ trở thành nông cạn, mặc kệ vấn đề ra sao cũng được nên chỉ nghĩ đến việc riêng của họ mà không quan tâm đến những gì có thể chính họ gặp phải trên đường đời. Hoặc dưới mắt Thiên Chúa, khờ dại là đòi hỏi những người khôn ngoan phải làm những điều chính chúng ta vì cẩu thả và lười biếng đã không chịu làm.

 Có thể điều khiến chúng ta thành khờ dại là khi đứng trước một Đấng yêu thương đầy lòng nhân từ, chúng ta đã không muốn nhìn nhận lỗi lầm hoặc xưng thú tội lỗi mình. Có phải những cô khờ dại quá sợ hãi Chúa đến nỗi họ đã không khiêm tốn chờ đợi, rồi khi Người đến họ mới nhận là mình đã không chuẩn bị chu đáo không? Có lẽ tuyệt đỉnh ngu ngốc là nghĩ rằng tội lỗi chúng ta còn to hơn cả lòng thương xót của Chúa. Điều gì sẽ xảy ra nếu như những trinh nữ khờ dại đã biết chờ đợi Chúa thay vì bỏ bữa tiệc của Người và cho rằng ý thức sắp xếp công việc của họ còn quan trọng hơn lời mời ân cần của Chúa? Ở đây, chúng ta có thể nói lên vẻ đẹp và sự phù hợp của Nghi thức Sám hối lúc vừa bắt đầu Thánh lễ  – “Lạy Chúa, chúng con chưa chuẩn bị đủ để gặp Chúa, nhưng Chúa vẫn mời chúng con tham dự Lễ này nhiều hơn nữa!”

 Những chi tiết sống động liên quan đến sự tương phản giữa kẻ dại và người khôn đã gợi ra một câu hỏi hiển nhiên qua nhiều thế kỷ: Tại sao những người được đề cao cho công cuộc của chúng ta lại không muốn chia sẻ dầu của họ? Chắc chắn họ khôn ngoan, nhưng liệu họ có quảng đại không? Thánh Gioan Kim khẩu (mất năm 407), Giám mục thành Constantinople, đã từng dạy rằng “Mặc dù những trinh nữ khôn ngoan này nhất định là có lòng nhân từ, nhưng họ vẫn không nhận lời cầu xin của những trinh nữ dại khờ. Do đó, ta phải biết rằng không ai trong chúng ta vào ngày tận thế có thể đứng ra bảo trợ cho những người bị phản bội do việc làm của người ấy, không phải vì người ấy không muốn làm, mà vì người ấy không làm được”. Nói cách khác, nếu các trinh nữ khôn ngoan chia sẻ dầu của họ cho những kẻ phản bội vào ngày tận thế, thì chẳng khác gì như đổ dầu qua cái sàng không thương tiếc. Vài năm sau, Thánh Giêrônimô (mất năm 420) cũng viết như vậy, “Những trinh nữ khôn ngoan này đã không nhận lời cầu xin của các cô kia, chẳng phải vì họ không sẵn lòng mà vì sợ hãi. Do đó, mỗi người sẽ nhận được phần thưởng theo các công việc của mình, và các nhân đức của một người không thể chuộc được tội lỗi của người khác trong ngày phán xét”. Tóm lại, nếu một người gặp Chàng rể mà họ đang trong tình trạng vô cùng khó khăn tồi tệ, thì đức bác ái của người bạn đồng hành cũng chẳng giúp được gì. Điều này không có nghĩa là chúng ta không nên cầu nguyện và dâng lễ cho những người đã gặp Chúa (đó là ý nghĩa của lễ Các Linh hồn hồi đầu tháng này), nhưng chúng ta cũng nên biết rằng nếu một người đến với Chúa mà tay trắng và khô khan đến mức không mảy may chút tia lửa tình yêu dù là nhỏ nhất, thì lời cầu nguyện của chúng ta cũng chẳng ích lợi gì.

 Hôm nay Phao-lô nhắc nhở chúng ta rằng niềm hy vọng của chúng ta sẽ sinh hoa kết trái và chúng ta phải liên tục cầu xin ơn kiên trì trong trạng thái luôn kết hợp và chu toàn trước khi Chúa đến. Sự tin tưởng này là dấu hiệu nói lên thứ khôn ngoan biết sắp xếp thực tại cho đúng. Giờ đây người khôn ngoan biết rằng quyền năng cai quản và sửa dạy của Chúa mạnh hơn sự bất toàn của chúng ta. Lòng thương xót của Người sẽ luôn luôn diệt trừ mọi bất an và nghi ngờ của chúng ta. Hôm nay, chúng ta hãy khuyến khích mọi anh chị em tụ họp nơi đây hiểu được tầm quan trọng của đức khôn ngoan và cầu xin Chúa khéo léo sắp đặt tình yêu và công việc của họ.