CHÚA NHẬT VI THƯỜNG NIÊN 

Tin Mừng: Mt 5,17-37

Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn

Hôm nay, ngày 28 Tết, chúng ta cùng nhau tụ họp trong Ngôi Nhà Chung của Chúa, để khép lại một năm cũ và cùng nhau đón chờ những khoảnh khắc đầu tiên của Năm Mới sắp đến. Trong bầu khí linh thiêng và ấm áp này, Lời Chúa từ Tin Mừng Mátthêu mời gọi chúng ta không chỉ là dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa lễ vật, mà còn phải dọn dẹp sâu xa hơn, đó là dọn dẹp tâm hồn, làm mới lại tinh thần để đón nhận một giao ước mới, một sự công chính vượt trội mà Đức Giêsu Kitô mang đến.

Đoạn Tin Mừng chúng ta vừa nghe (Mt 5,17-37) là phần trung tâm của Bài Giảng Trên Núi, nơi Đức Giêsu khẳng định một cách dứt khoát: “Anh em đừng tưởng Thầy đến để bãi bỏ Luật Môsê hoặc lời các ngôn sứ. Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn.” Câu nói này không chỉ là một tuyên bố hùng hồn về sứ mệnh của Người, mà còn là một nền tảng thần học về mối quan hệ giữa Cựu Ước và Tân Ước. Chúa Giêsu không phải là một nhà cách mạng lật đổ, nhưng là một vị Kiến tạo hoàn thiện. Người đến không để xóa đi những gì đã được Thiên Chúa ban hành qua Môsê, mà là để đào sâu ý nghĩa, nâng cao tinh thần và đưa Luật pháp đến đỉnh cao của tình yêu.

Chúng ta, những người con cái Thiên Chúa, thường có xu hướng nhìn vào Luật pháp theo nghĩa đen, theo những điều răn cấm kỵ được viết trên bia đá. Nhưng Đức Giêsu mời gọi chúng ta nhìn xa hơn, nhìn xuyên qua lớp vỏ bên ngoài để chạm đến trái tim của Thiên Chúa. Kiện toàn Luật pháp có nghĩa là hoàn thiện sự công chính của chúng ta. Chúa nói: “Nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pharisêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời.” Sự công chính vượt trội này không nằm ở việc thực hiện một cách máy móc các quy tắc, mà là ở việc sống trọn vẹn tinh thần của Luật pháp: đó chính là Tình Yêu.

Tình yêu là cốt lõi của mọi sự. Nếu Luật Môsê ngăn cấm hành động giết người, thì Luật mới của Đức Giêsu đi xa hơn, cấm cả thái độ giận hờn vô cớ. Giết người không chỉ là tước đoạt sinh mạng thể xác, mà còn là hủy hoại phẩm giá và linh hồn của người khác bằng lời nói, bằng ánh mắt, bằng sự khinh miệt. Khi chúng ta thốt lên những lời xúc phạm, gọi anh em mình là “đồ ngốc” hay “đồ khờ dại” (Raca, ngu si trong nguyên bản), chúng ta đã gieo mầm sự chết trong tâm hồn. Bởi lẽ, sự giận dữ là khởi điểm, là nguồn cơn dẫn đến mọi hành động bạo lực. Gieo giận dữ, gặt thù hận, và cuối cùng là tội ác.

Sự kiện toàn Luật pháp đòi hỏi chúng ta phải có một sự nhạy cảm sâu sắc đối với phẩm giá con người. Chúa Giêsu đặt ra một chuẩn mực cao hơn: hòa giải trước khi thờ phượng. “Nếu khi anh sắp dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với anh, thì hãy để của lễ lại đó, đi làm hòa với người anh em trước đã, rồi hãy trở lại dâng lễ vật.” Đây là lời răn dạy triệt để và cấp bách. Không thể có một sự thờ phượng chân thành nếu tâm hồn còn mang nặng mối bất hòa. Việc chúng ta tham dự Thánh Lễ, dâng lên Chúa lời tạ ơn và cầu xin, sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng ta không thể tha thứ và làm hòa với những người xung quanh. Trong những ngày Tết sắp tới, khi gia đình sum họp, khi gặp gỡ người thân, chúng ta được mời gọi để thực hiện điều này một cách cụ thể: xóa bỏ mọi hiềm khích cũ, nối lại những tình thân đã đứt đoạn.

Điểm thứ hai trong sự kiện toàn Luật pháp là sự trong sạch của con tim, đặc biệt là trong lĩnh vực của đời sống vợ chồng và tình dục. Luật Môsê cấm ngoại tình, nhưng Đức Giêsu cảnh báo: “Ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã phạm tội ngoại tình với người ấy rồi.” Sự kiện toàn Luật pháp này đưa tội lỗi từ hành động bên ngoài vào ý định thâm sâu nhất của tâm hồn. Ngoại tình không chỉ là hành vi thể xác, mà là sự phản bội xảy ra ngay trong tư tưởng, ngay trong ánh mắt.

Chúng ta đang sống trong một xã hội nơi hình ảnh cám dỗ bủa vây khắp nơi. Sự trong sạch của con tim trở thành một cuộc chiến cam go hàng ngày. Đức Giêsu dùng những hình ảnh dữ dội: “Nếu mắt phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc nó đi mà ném ra xa anh. Nếu tay phải của anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt nó đi mà ném ra xa anh.” Đây không phải là lời mời gọi tự làm tổn thương thân xác một cách mù quáng, nhưng là lời kêu gọi hành động triệt để: loại bỏ ngay lập tức những nguồn cơn, những thói quen, những môi trường đang dẫn chúng ta đến chỗ phạm tội. Đó là sự thanh tẩy triệt để khỏi mọi sự dính bén tội lỗi.

Sự triệt để này đòi hỏi chúng ta phải có một cái nhìn nghiêm khắc đối với những gì chúng ta tiếp nhận qua đôi mắt, qua đôi tai, và qua bàn tay. Trong thời đại kỹ thuật số này, việc “móc mắt” hay “chặt tay” mang một ý nghĩa mới: đó là từ bỏ sự lệ thuộc vào những hình ảnh, những nội dung không lành mạnh trên internet; đó là sự quyết tâm đóng lại những cánh cửa dẫn đến thế giới tội lỗi. Chỉ khi giữ được sự trong sạch trong tư tưởng, chúng ta mới có thể sống trọn vẹn Giao Ước Hôn Nhân trong tình yêu và sự chung thủy.

Liên quan đến đời sống hôn nhân, Đức Giêsu cũng kiện toàn Luật pháp về việc ly dị. Thời Môsê, Luật pháp cho phép ly dị, nhưng Đức Giêsu khẳng định lại ý định ban đầu của Thiên Chúa: “Sự gì Thiên Chúa đã kết hợp, loài người không được phân ly.” Hôn nhân là một mầu nhiệm, là một giao ước thánh thiêng phản ánh mối quan hệ giữa Đức Kitô và Hội Thánh. Đó là một cam kết vĩnh cửu, không phải là một hợp đồng dân sự có thể dễ dàng hủy bỏ khi gặp khó khăn.

Dĩ nhiên, Giáo Hội thấu hiểu những nỗi đau và gánh nặng của các cặp vợ chồng gặp khủng hoảng, nhưng Lời Chúa vẫn giữ nguyên sự linh thánh của Giao Ước Hôn Nhân. Đây là lời mời gọi mỗi cặp vợ chồng phải nỗ lực không ngừng, kiên nhẫn và quảng đại trong việc xây dựng hạnh phúc gia đình, đặt nền tảng trên Tình Yêu Vị Tha và sự Tha Thứ. Tình yêu thật sự không phải là tìm kiếm lợi ích riêng, mà là hy sinh và dấn thân cho hạnh phúc của người kia.

Cuối cùng, Đức Giêsu kiện toàn Luật pháp về việc thề thốt. Luật Cựu Ước cho phép thề nhân danh Chúa để xác nhận lời nói, nhưng Đức Giêsu cấm mọi sự thề thốt. “Anh em chớ có thề chi cả… nhưng hễ ‘có’ thì phải nói ‘có’, ‘không’ thì phải nói ‘không’.”

Lời răn dạy này là một sự kiện toàn tuyệt vời, đặt nền tảng cho một đời sống hoàn toàn minh bạch và chân thật. Nó mời gọi chúng ta xây dựng một nhân cách đáng tin cậy, một đời sống mà lời nói đi đôi với việc làm, và sự thật ngự trị trong mọi giao tiếp. Khi chúng ta thề thốt, chúng ta gián tiếp thừa nhận rằng lời nói thông thường của chúng ta không đáng tin cậy, và cần phải mượn đến uy quyền của Thiên Chúa để chứng minh sự thật. Đức Giêsu muốn chúng ta sống sao cho chính bản thân chúng ta, lời nói của chúng ta, đã là lời thề cao cả nhất.

Sự chân thật tuyệt đối này là nền tảng cho mọi mối quan hệ xã hội và cá nhân. Trong gia đình, sự thật tạo nên sự tin tưởng. Trong công việc, sự thật tạo nên uy tín. Trong đời sống tâm linh, sự thật tạo nên sự công chính. Sống theo tinh thần của Lời Chúa hôm nay, chúng ta được mời gọi để loại bỏ mọi sự giả dối, mọi sự quanh co và mưu mô trong lời nói. Tết đến, chúng ta thường chúc tụng nhau những lời tốt đẹp, nhưng Lời Chúa nhắc nhở chúng ta rằng sự chúc tụng đẹp nhất chính là một đời sống chân thật, trung thực, nơi lời nói của chúng ta luôn mang giá trị của lời cam kết.

Anh chị em thân mến, ngày 29 Tết là thời điểm chúng ta nhìn lại năm cũ và hướng đến năm mới. Chúng ta đã nhận ra rằng sự công chính mà Đức Giêsu mời gọi không phải là một gánh nặng, mà là một món quà, là sự hoàn thiện của tình yêu. Chúng ta được mời gọi đi từ việc chỉ tuân giữ những điều cấm kỵ bên ngoài, đến việc làm chủ và thanh lọc những ý định sâu kín bên trong.

Năm mới Giáp Thìn sắp đến, chúng ta hãy đặt ra cho mình một quyết tâm mới: sống triệt để tinh thần của Luật Yêu Thương mà Đức Giêsu đã kiện toàn.

Chúng ta hãy quyết tâm chế ngự cơn giận, tìm kiếm sự hòa giải ngay lập tức, và không để mặt trời lặn mà cơn giận vẫn còn. Đây là cách chúng ta xây dựng gia đình và cộng đoàn thành một nơi an bình, một môi trường hiệp nhất. Đón Tết trong sự hòa hợp là dâng lên Chúa món quà đẹp nhất.

Chúng ta hãy quyết tâm bảo vệ sự trong sạch của con tim, không để những hình ảnh, những ý nghĩ tội lỗi làm ô uế đền thờ của Thiên Chúa là thân xác mình. Chúng ta hãy nghiêm khắc với bản thân, dám “móc mắt” hay “chặt tay” khỏi những đam mê vật chất và tội lỗi đang níu kéo chúng ta. Sự hy sinh này sẽ đem lại sự tự do và niềm vui đích thực trong Chúa Thánh Thần.

Chúng ta hãy quyết tâm sống lời thề thốt, đặc biệt là lời thề hôn nhân, một cách trọn vẹn và thánh thiện. Hãy là người giữ lời hứa, để lời nói của chúng ta có sức nặng, có giá trị, và luôn luôn là “có” và “không” đúng nghĩa. Sự trung tín trong hôn nhân là một chứng tá sống động về tình yêu chung thủy của Thiên Chúa.

Tóm lại, sự công chính vượt trội mà Chúa Giêsu mong muốn chính là một cuộc sống được hướng dẫn hoàn toàn bởi Tình Yêu Vị Tha. Đó là tình yêu không chỉ dừng lại ở hành động, mà còn thấm nhuần trong tư tưởng, trong ý định, trong mọi ngóc ngách của đời sống. Khi chúng ta sống như vậy, chúng ta không chỉ tuân giữ Luật pháp, mà còn làm cho Luật pháp trở nên sống động, trở nên hữu hình trong thế giới này.

Xin Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta lòng can đảm và ơn thánh cần thiết để chúng ta có thể thực hiện những quyết tâm này trong năm mới. Xin cho Lời Chúa hôm nay trở thành ngọn hải đăng soi sáng bước đường chúng ta, giúp chúng ta trở nên những chứng nhân đích thực cho Giao Ước Mới, Giao Ước Tình Yêu mà Đức Giêsu Kitô đã thiết lập. Amen.

Lm. Anmai, CSsR