TRUNG THU TRONG MÙA DỊCH

Từ ngàn năm nay, cứ mỗi dịp thu về, người ta lại nô nức chào đón tết trung thu vào ngày 15/8 âm lịch. Dưới ánh trăng sáng vành vạch cùng nhau phá cỗ trò chuyện và ước nguyện một đời bình an. Nhưng không phải ai cũng biết được nguồn gốc và ý nghĩa của tết trung thu.

Nhiều người bảo rằng tết Trung Thu của Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng trên thực tế khi đi vào những giai thoại thì người Việt Nam và Trung Quốc đều có những nguồn gốc về tết trung thu khác nhau. Nếu như trung thu của người dân Trung Quốc nhắc đến chuyện tình của Hằng Nga và Hậu Nghệ thì ở Việt Nam lại thêu dệt nên câu chuyện về chú Cuội chị Hằng.

Hay từ câu chuyện lịch sử Trung Quốc thời nhà Đường, nguồn gốc của tết trung thu gắn liền với nàng Dương Qúy Phi. Nàng là một trong tứ đại mỹ nhân làm nên giai thoại đất nước Trung Hoa bấy giờ. Cũng chính vì vẻ đẹp nghiêng nước nghiêng thành mà bị triều thần cho rằng nàng mê hoặc nhà vua Đường Huyền Tông chìm đắm trong tửu sắc bỏ bê triều chính. Đường Huyền Tông buộc phải ban phát cho sủng phi của mình dải lụa trắng để củng cố triều đình trong niềm tiếc thương vô hạn. Vì niềm thương tiếc khôn nguôi ấy đã làm lay động các tiên nữ, vào đêm trăng sáng nhất của mùa thu, vua đã được đưa lên trời gặp lại Dương Qúy Phi. Sau khi về trần gian ông đặt ra tết trung thu để tưởng nhớ đến vị sủng phi của mình.

Còn ở Việt Nam, nhiều tài liệu ghi chép lại rằng, tết trung thu được tổ chức dưới thời nhà Lý tại kinh thành Thăng Long. Là dịp mà vua Lý muốn tạ ơn thần Rồng đã mang mưa tới cho mùa màng bội thu, cho con dân ấm no.

Trải qua hàng ngàn năm, người Việt Nam luôn cho rằng có mối liên hệ gắn bó giữa cuộc đời và vầng trăng. Trăng tròn và trăng khuyết gắn liền với niềm vui nỗi buồn, sự đoàn tụ, sum họp hay chia tay. Cũng từ đó, trăng tròn là biểu tượng của sum họp và Tết Trung thu cũng được gọi là Tết đoàn viên. Trong ngày vui này, theo phong tục người Việt, tất cả các thành viên trong gia đình đều mong muốn quây quần bên nhau cùng làm cỗ cúng gia tiên. Khi đêm xuống, mặt đất ngập tràn ánh trăng vàng, nhà nhà cùng nhau sum họp uống nước chè xanh, ăn bánh, ngắm trăng và bày hoa quả, bánh kẹo cho trẻ em vui chơi, rước đèn, múa sư tử, múa lân, trông trăng, phá cỗ…

Những năm trước đây, khi đại dịch COVID-19 chưa bùng phát, mới đầu tháng 8 âm lịch, từ các cửa hiệu nơi phố phường sầm uất, đến các quán hàng tạp hóa trong thôn xóm hẻo lánh đều bày la liệt bánh trung thu và đồ chơi các loại cho trẻ em, nào đèn ông sao, mặt nạ, đèn kéo quân,… đa dạng về kích cỡ, kiểu dáng và màu sắc rực rỡ. Không khí phố phường thêm nhộn nhịp vui tươi bởi sau giờ đi làm về, trẻ em ríu rít theo bố mẹ đi chọn đồ chơi. Bố mẹ cũng tranh thủ mua bánh để biếu người thân, bạn bè bởi Tết Trung thu còn là tết của tình thân.

Mỗi năm, vào dịp Tết Trung thu, các tổ chức đoàn thể nơi khu phố, thôn xóm đều chung tay góp sức để tổ chức cho thiếu nhi đón tết vui vẻ. Vì vậy, ngay từ đầu tháng, các cô, bác trong hội phụ nữ đã đi đến từng nhà để vận động, quyên góp lấy quỹ tổ chức cho các cháu. Đoàn thanh niên làm đèn ông sao to, sửa đầu lân, dọn dẹp nhà văn hóa để các cháu thiếu nhi rước đèn, múa lân, phá cỗ… Tranh thủ khi học bài xong, các bạn nhỏ tập múa lân, tiếng trống thùng thình, cắc tùng rộn rã khắp đường thôn, ngõ phố. Ở vùng quê các mẹ gói những chiếc bánh chưng xinh xắn, chọn các loại quả trong vườn nhà: bưởi, na, hồng, thị,… bày mâm cỗ trông thật vui mắt.

Trong trường học, thầy cô và phụ huynh hàng năm cũng tổ chức Tết Trung thu cho học sinh: có trường tổ chức thi gói và nấu bánh chưng, bày cỗ chấm điểm; có trường thi văn nghệ, kể chuyện sự tích chú Cuội, chị Hằng, xem múa lân, phá cỗ… sau buổi học. Dưới bàn tay khéo léo của các cô cậu học trò những quả bưởi được tỉa thành hình chú cún con, thỏ con trông rất ngộ nghĩnh. Quả dưa hấu được cắt tỉa công phu thành những bông hoa xinh xắn… Mâm cỗ trung thu do tự tay các em trang trí trông thật vui mắt. Không khí trường học trong dịp Tết Trung thu vui vẻ, rộn rã hẳn lên.

Khi đêm về, dưới ánh trăng rằm, tiếng trống múa lân, múa sư tử hòa lẫn trong tiếng cười trong trẻo của trẻ thơ rộn ràng khắp nơi nơi. Đường phố nhộn nhịp người qua lại, vui cười hớn hở. Dưới ánh đèn lung linh, các bạn nhỏ cùng nhau phá cỗ, người lớn ăn bánh, uống nước chè ngắm ánh trăng khuya.

Năm nay, ngày Tết Trung thu đang cận kề nhưng do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 mà các cửa hàng bày bán bánh trung thu và đồ chơi không còn như những năm trước. Những địa phương đang thực hiện Chỉ thị 15, Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ, toàn dân nghiêm túc thực hiện giãn cách xã hội để đảm bảo an toàn và sức khỏe cho mọi người. Các bạn nhỏ không được tập trung để xem múa lân, rước đèn, phá cỗ nhưng không phải vì thế mà làm giảm đi niềm vui háo hức của trẻ thơ. Để con trẻ được đón Tết Trung thu trong mùa dịch các bà mẹ tranh thủ mua quà và đồ chơi, dự trữ sẵn nguyên liệu trong tủ lạnh rồi trổ tài nấu nướng để làm những món ăn cho con. Thay vì đèo con ra phố mua đèn ông sao, đồ chơi,… như mọi năm, các ông bố hì hụi làm những chiếc đèn ông sao, đèn con cá… Tuy những chiếc đèn ấy không rực rỡ, lộng lẫy bằng những chiếc đèn bày bán sẵn giống mọi năm nhưng nó đã đem lại nụ cười rạng rỡ trên gương mặt trẻ thơ.

Tết Trung thu đang đến gần, em thơ nuối tiếc một mùa tết bị COVID-19 quấy rối làm cho mẹ không đi chợ mua đèn ông sao, đồ chơi, bánh trung thu… Đường thôn, góc phố không có tiếng trống múa sư tử, múa lân rộn ràng. Dẫu dịch bệnh đang diễn biến phức tạp nhưng trong lòng trẻ thơ vẫn háo hức chờ mong được đón Tết Trung thu với đêm trăng sáng đẹp bên những người thân yêu, dù cho mâm cỗ không được đủ đầy, dù không được xem múa lân, đi rước đèn, phá cỗ cùng bạn bè… Nhưng chính trong cái thiếu thốn ấy sẽ giúp các em có dịp để suy nghĩ về những giá trị tinh thần, giá trị của tình yêu thương của ông bà, cha mẹ, thầy cô dành cho các em. Tất cả mọi người thân đều không muốn các em buồn trong ngày tết của các em, cho nên, mọi người lớn đều cố gắng làm mọi cách có thể để các em có được những nụ cười hồn nhiên trong ngày rằm tháng tám này. Các em hãy biết trân trọng những việc làm của phụ huynh và biết sống ngoan ngoãn, vâng lời, siêng năng học hành để đáp lại tình yêu thương mà người lớn đã dành cho các em.

Đó đây, trong từng ngõ phố hay thôn xóm hẻo lánh, giai điệu rộn rã, vui tươi: “Tết Trung thu rước đèn đi chơi/ Em rước đèn đi khắp phố phường…” vẫn ngân vang trong những ngôi nhà nhỏ giữa đại dịch COVID-19 làm ấm áp lòng mọi người. Thì ra, Trung Thu vẫn đến dẫu cho Covid vẫn còn…